Σε ένα διεθνές περιβάλλον που θυμίζει πολλαπλή κρίση σε εξέλιξη, το ενδεχόμενο ρήξης μεταξύ Τραμπ και Σι δεν συζητείται πλέον ως διπλωματικό σενάριο, αλλά ως παρασκηνιακή ανάγκη διαχείρισης ισορροπιών ισχύος.
Πίσω από τις επίσημες διαψεύσεις και τις «χαμηλές προσδοκίες» που εκπέμπουν Ουάσιγκτον και Πεκίνο, διπλωματικές πηγές αφήνουν να διαρρεύσει ότι τα κανάλια επικοινωνίας ανάμεσα στο επιτελείο του Ντόναλτ Τραμπ και του Σι Τζινπίνγκ δεν είχαν ποτέ ουσιαστικά παγώσει.
Αντιθέτως, σε περιόδους έντασης στη Μέση Ανατολή και ανασφάλειας στις ενεργειακές ροές, όπως αυτή που δημιουργείται γύρω από τα στενά του Ορμούζ, οι επαφές αυτές άτυπες, χαμηλής ορατότητας και χωρίς δημόσια επιβεβαίωση, φαίνεται να πυκνώνουν. Παρ’ όλα αυτά σήμερα στο Πεκίνο, αναμένονται ελάχιστες εξελίξεις σε ακανθώδη ζητήματα όπως η Ταϊβάν, ο πόλεμος στο Ιράν, το εμπόριο και ο τομέας της τεχνολογίας.
Σι σε Τραμπ από το Πεκίνο: «Εταίροι, όχι αντίπαλοι» – Εμπόριο, Ταϊβάν και AI στην ατζέντα (vids)
Κανείς δεν θέλει να «σπάσει» την επικοινωνία
Σύμφωνα με αναλυτές που παρακολουθούν το διπλωματικό παρασκήνιο, ούτε η Ουάσιγκτον ούτε το Πεκίνο επιθυμούν ένα σενάριο πλήρους ρήξης επικοινωνίας. Το κόστος, ειδικά σε μια περίοδο πολλαπλών εστιών αστάθειας, θεωρείται δυσανάλογο.
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν βρίσκεται στη σύγκλιση θέσεων αλλά στη διαχείριση της απόστασης. Δηλαδή, πώς δύο στρατηγικοί ανταγωνιστές συνεχίζουν να συνομιλούν χωρίς να εμφανίζονται ως σύμμαχοι.
Ο Σι Τζινπίνγκ τόνισε χθες ότι οι ΗΠΑ και η Κίνα «πρέπει να λειτουργούν ως εταίροι και όχι ως αντίπαλοι», ενώ ο Τραμπ ανέφερε ότι οι διμερείς σχέσεις μπορούν να βελτιωθούν σημαντικά.
Οι πραγματικοί «παίκτες από πίσω» (όχι παρόντες, αλλά καθοριστικοί)
ΗΠΑ – Τεχνολογία, ενέργεια, άμυνα
Tesla:Τεχνολογικές και εμπορικές συμφωνίες
Nvidia:AI chips, στο κέντρο του τεχνολογικού πολέμου
Apple: Τεράστια έκθεση στην κινεζική παραγωγή και αγορά
Microsoft: Cloud, AI και γεωπολιτική υποδομών
Boeing: Εμπορικές συμφωνίες + εξαγωγές
ExxonMobil: Ενέργεια και παγκόσμιες ροές πετρελαίου
Κίνα – Κρατικός καπιταλισμός & τεχνολογική αυτάρκεια
Huawei: 5G, AI, τεχνολογική αυτονομία
Alibaba: Εμπορικές ροές, cloud, ψηφιακή οικονομία
Tencent: Data, πλατφόρμες, ψηφιακή ισχύς
China National Petroleum Corporation: Ενεργειακή ασφάλεια
BYD: Ηλεκτροκίνηση και βιομηχανική επέκταση
Εκεί που παίζεται το παιχνίδι
Οι εταιρείες που θα επηρεαστούν άμεσα:
Οι επενδυτικές ροές σε AI και ημιαγωγούς
Οι δασμοί σε βιομηχανικά προϊόντα
Η πρόσβαση σε κινεζική αγορά για αμερικανικά κεφάλαια
Οι ενεργειακές συμφωνίες και οι θαλάσσιες ροές
Οι αλυσίδες παραγωγής που συνδέουν τις δύο οικονομίες
Ορμούζ: Το πραγματικό «τραπέζι διαπραγμάτευσης»
Στο παρασκήνιο, το ενεργειακό σκηνικό λειτουργεί ως αόρατη ατζέντα. Η σταθερότητα στα στενά του Ορμούζ δεν αποτελεί μόνο περιφερειακό ζήτημα, αλλά παγκόσμιο μηχανισμό ισορροπίας τιμών, ροών και πολιτικής πίεσης.
Σε αυτό το πλαίσιο, διπλωματικές διαρροές αναφέρουν ότι η αμερικανική πλευρά θεωρεί κρίσιμη -έστω και έμμεση -τη στάση του Πεκίνου, ενώ η κινεζική ηγεσία αποφεύγει κάθε δημόσια εμπλοκή που θα μπορούσε να την τοποθετήσει σε ρόλο «εγγυητή» μιας δυτικής στρατηγικής.
Γιατί ο Σι προειδοποίησε τον Τραμπ για την «Παγίδα του Θουκυδίδη»
Σύμφωνα με δηλώσεις όμως του Υπουργείου Εξωτερικών ΗΠΑ (State Department) στο Reuters, οι ΗΠΑ και η Κίνα φέρονται να συμφωνούν ότι καμία χώρα δεν πρέπει να επιβάλλει τέλη διέλευσης στο Στενό του Ορμούζ, εν μέσω εντάσεων με το Ιράν και κρίσιμων γεωπολιτικών εξελίξεων.
Ανώτεροι αξιωματούχοι των Ηνωμένες Πολιτείες και της Κίνα εμφανίζονται να συγκλίνουν στην άποψη ότι δεν πρέπει να επιτραπεί σε καμία χώρα να επιβάλει τέλη διέλευσης στο Στενό του Ορμούζ.
Η εξέλιξη αυτή καταγράφεται λίγο πριν από την κρίσιμη σύνοδο κορυφής μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ, όπου θα συζητηθεί εκτενώς το ζήτημα της ασφάλειας και του ελέγχου της στρατηγικής θαλάσσιας διόδου.
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα ενεργειακά περάσματα παγκοσμίως, μέσω του οποίου διέρχεται σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας ροής πετρελαίου. Οποιαδήποτε απόπειρα περιορισμού ή οικονομικής επιβάρυνσης της διέλευσης θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, ο σχεδόν πλήρης αποκλεισμός του Ορμούζ από το Ιράν μετά από πρόσφατες στρατιωτικές εξελίξεις στην περιοχή έχει ήδη δημιουργήσει έντονη ανησυχία για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και τη σταθερότητα των ενεργειακών ροών.
Η συμφωνία ΗΠΑ–Κίνας, εφόσον επιβεβαιωθεί, σηματοδοτεί μια σπάνια σύγκλιση ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις σε ένα εξαιρετικά ευαίσθητο γεωπολιτικό ζήτημα.
Το «παράδοξο της συνάντησης»
Παρά την ένταση στον εμπορικό πόλεμο και την τεχνολογική αντιπαράθεση, υπάρχει μια κοινή παραδοχή που δεν λέγεται δημόσια: Η απουσία συνεννόησης είναι πιο επικίνδυνη από τη συνύπαρξη.
Έτσι, η συνάντηση μεταξύ των δύο δεν έχει χαρακτήρα συμφιλίωσης, αλλά «διαχείρισης κινδύνου». Δηλαδή, ένα ελεγχόμενο επεισόδιο διπλωματικής επαφής με σαφείς κόκκινες γραμμές.
Τα «σιωπηλά μηνύματα» των επιτελείων
Κύκλοι με πρόσβαση σε διπλωματικά δίκτυα έκαναν λόγο για ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω τρίτων πρωτευουσών, αλλά και μέσω οικονομικών διαύλων που παραμένουν ενεργοί ανεξαρτήτως πολιτικής έντασης.
Το μοτίβο είναι γνώριμο: Όσο αυξάνεται η γεωπολιτική πίεση, τόσο πυκνώνει η αόρατη διπλωματία.
Το πραγματικό διακύβευμα
Ο Ντόναλτ Τραμπ και ο Σι Τζινπίνγκ γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να «ακυρώσουν» ο ένας τον άλλον στο διεθνές σύστημα. Μπορούν όμως να ορίσουν τους όρους της μεταξύ τους αντιπαράθεσης.
Και εκεί ακριβώς βρίσκεται το πραγματικό παιχνίδι: Όχι στη συμφωνία, αλλά στη διαρκή διαπραγμάτευση της έντασης. Απαιτεί συγχρονισμό. Και κυρίως δύο πρωταγωνιστές που, έστω και από διαφορετικές αφετηρίες, αντιλαμβάνονται ότι η απουσία επικοινωνίας είναι πιο επικίνδυνη από τη σύγκρουση. Με στόχο να μην πατηθεί το λάθος κουμπί …
Ο ανταγωνισμός θα υπαγορεύσει την ατζέντα
Τέλος, ο ανταγωνισμός σίγουρα θα υπαγορεύσει την ατζέντα της επόμενης περιόδου. Η Κίνα έχει ήδη κινηθεί στρατηγικά ώστε να περιορίσει την εξάρτησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες ως βασικό εμπορικό εταίρο της.
Οι κινεζικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ έχουν μειωθεί περίπου κατά 20% τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα η αμερικανική αγορά να υποχωρήσει στην τρίτη θέση για το Πεκίνο, πίσω από τη Νοτιοανατολική Ασία και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σχεδόν δέκα χρόνια μετά την πρώτη μεγάλη φάση εμπορικής σύγκρουσης, ο Ντόναλντ Τραμπ επανέρχεται σε μια πιο ισχυρή και στρατηγικά αναβαθμισμένη Κίνα, γεγονός που αλλάζει τα δεδομένα των διαπραγματεύσεων.
Όταν επιβλήθηκαν οι δασμοί πέρυσι, η Κίνα ήταν η μόνη μεγάλη οικονομία που δεν υποχώρησε, επιβεβαιώνοντας τη σκληρή γραμμή της απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις. Το βασικό ερώτημα αυτή την εβδομάδα είναι αν η εύθραυστη εμπορική εκεχειρία θα διατηρηθεί ή αν θα οδηγήσει σε μια νέα, πιο δομημένη συμφωνία.
Ο Τραμπ πραγματοποιεί επίσκεψη στην Κίνα, επιχειρώντας –μεταξύ άλλων– να διερευνήσει τη δυνατότητα τερματισμού της σύγκρουσης με το Ιράν. Η Ουάσιγκτον προσβλέπει σε πιθανή κινεζική διαμεσολάβηση προς την Τεχεράνη, εξέλιξη που αναδεικνύει τον ολοένα και πιο κομβικό ρόλο του Πεκίνου στο παγκόσμιο γεωπολιτικό σκηνικό.
Παράλληλα, επιδιώκει ένα απτό αποτέλεσμα από τη σύνοδο κορυφής, καθώς μια πιθανή συμφωνία που θα περιλαμβάνει δέσμευση της Κίνας για αύξηση των αγορών αμερικανικών προϊόντων θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως πολιτική και διπλωματική νίκη στο εσωτερικό και διεθνώς.
Μ.Η.Τ. 242183