Το Ecofin ενέκρινε τη ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες – Τι σημαίνει η αλλαγή του έτους βάσης και ποια είναι τα οφέλη αλλά και οι δεσμεύσεις

Η Ελλάδα, όπως και 16 ακόμα κράτη-μέλη της ΕΕ, αποκτά σημαντικό βαθμό δημοσιονομικής ευελιξίας έπειτα από την έγκριση του Ecofin για εφαρμογή της ρήτρας διαφυγής στις αμυντικές δαπάνες. Η απόφαση επιτρέπει πρόσθετες εξοπλιστικές δαπάνες έως 1,5% του ΑΕΠ, χωρίς να υπολογίζονται στο δημοσιονομικό έλλειμμα, αν και συνεχίζουν να επιβαρύνουν το δημόσιο χρέος.

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τη μεταφορά του έτους βάσης από το 2021 στο 2024. Αν διατηρούνταν το 2021 -όταν οι ελληνικές στρατιωτικές δαπάνες υπερέβαιναν το 3% του ΑΕΠ- δεν θα υπήρχε καθόλου περιθώριο ευελιξίας. Με το νέο πλαίσιο, δημιουργείται δημοσιονομικός χώρος 500 εκατ. ευρώ, δηλαδή 0,3% του ΑΕΠ.

Από τον στρατιωτικό προϋπολογισμό στη «βαλίτσα» της ΔΕΘ

Τα 500 εκατ. ευρώ από τη ρήτρα αναμένεται να ενισχύσουν τον λεγόμενο «κουμπαρά» των ελαφρύνσεων, ο οποίος ήδη προσεγγίζει το 1 δισ. ευρώ, χάρη στη συγκράτηση δαπανών και τα αυξημένα έσοδα από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.

Η κυβέρνηση σκοπεύει να παρουσιάσει στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης τον Σεπτέμβριο ένα πακέτο παρεμβάσεων 1,5 δισ. ευρώ, με στόχο τόσο τη στήριξη της άμυνας όσο και την ανακούφιση των πολιτών.

Ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης χαρακτήρισε τη ρήτρα «στρατηγική νίκη για την Ελλάδα», δηλώνοντας ότι η χώρα «χρειάζεται τα κατάλληλα εργαλεία για να υπερασπιστεί τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ».

Τι προβλέπει το νέο αμυντικό πρόγραμμα 2025-2036

Η έγκριση της ρήτρας διαφυγής ενισχύει το 12ετές Μακροπρόθεσμο Πρόγραμμα Αμυντικού Εξοπλισμού, που έχει ήδη δρομολογηθεί από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Συγκεκριμένα:

• Το 2024: Αμυντικές δαπάνες στο 2,2% του ΑΕΠ

• Το 2025: Άνοδος στο 2,3% του ΑΕΠ

• Το 2026: Περαιτέρω αύξηση στο 2,5% του ΑΕΠ

Η ρήτρα λειτουργεί υποστηρικτικά, επιτρέποντας ευελιξία στον σχεδιασμό εξοπλιστικών προγραμμάτων, χωρίς άμεση δημοσιονομική πίεση στο ισοζύγιο.

 Οι ευρωπαϊκές δεσμεύσεις: Ρήτρα με ημερομηνία λήξης

Η ρήτρα διαφυγής θα ισχύσει από το 2025 έως το 2028, με δυνατότητα παράτασης ενός έτους. Ωστόσο, θα συνοδεύεται από ετήσιο έλεγχο εφαρμογής και σαφείς προϋποθέσεις:

• Η επίπτωση στο έλλειμμα θα είναι περίπου 1,2% του ΑΕΠ έως το 2028

• Η επιβάρυνση στο χρέος θα φτάσει το 1,8% του ΑΕΠ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητά από την Ελλάδα δημοσιονομικές παρεμβάσεις ύψους:

• 0,2% του ΑΕΠ ετησίως για 4 έτη (συνολικά 2 δισ. ευρώ), ή

• 0,1% του ΑΕΠ για 7 έτη, αν επιλεγεί μακρύτερο πρόγραμμα εξυγίανσης

Από το 2029 και μετά: Επιστροφή στη δημοσιονομική αυστηρότητα

Το ευρωπαϊκό χρονοδιάγραμμα χωρίζεται σε δύο κύκλους:

• 2025-2028: Ενεργοποίηση της ρήτρας, περίοδος δημοσιονομικής χαλάρωσης

• Από το 2029: Αποκατάσταση των ισορροπιών, με έμφαση στη μείωση ελλείμματος και χρέους

Η Κομισιόν προειδοποιεί ότι η ρήτρα δεν αποτελεί «λευκή επιταγή», αλλά προσωρινό εργαλείο. Επιμένει ότι απαιτείται πειθαρχημένη δημοσιονομική στρατηγική, ώστε να αποφευχθεί μελλοντικός εκτροχιασμός.

Διαβάστε επίσης: Νέα μέτρα και ελαφρύνσεις: Οι επόμενες κινήσεις Μητσοτάκη μέχρι τη ΔΕΘ