«Κλειδώνει» η νομισματική σταθερότητα, δίνεται φορολογική ασυλία στους εταίρους και αποκλείεται η ρωσική εμπλοκή από κάθε αξιοποίηση πόρων

Συμφωνία-ορόσημο για την εκμετάλλευση φυσικών πόρων στην Ουκρανία υπέγραψαν ΗΠΑ και Κίεβο, με στόχο τη δημιουργία του Ταμείου Επενδύσεων Ανάκαμψης ΗΠΑ–Ουκρανίας. Το πλήρες κείμενο της συμφωνίας, που δημοσιοποιήθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο της Ουκρανίας, επιβεβαιώνει μια μακροπρόθεσμη στρατηγική ευθυγράμμιση των δύο χωρών για την οικονομική ανάκαμψη και τη διαχείριση στρατηγικών ορυκτών, χωρίς δανειακές δεσμεύσεις ή μεταβίβαση κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Έλεγχος στο υπέδαφος – Επενδυτική πρόσβαση με κανόνες

Η συμφωνία προβλέπει ρητά ότι η Ουκρανία διατηρεί πλήρη έλεγχο στο υπέδαφος, στις άδειες και στα αποθέματα ορυκτών και υδρογονανθράκων, ωστόσο παρέχει στους εταίρους –κυρίως σε αμερικανικές και ευρωπαϊκές επιχειρήσεις– προνομιακή πρόσβαση σε επενδυτικά έργα, υπό όρους διαφάνειας και ίσης μεταχείρισης.

Στο επίκεντρο βρίσκονται στρατηγικά ορυκτά υψηλής τεχνολογικής σημασίας, όπως λίθιο, νικέλιο, κοβάλτιο, παλλάδιο, τιτάνιο, φθοράνθρακας, ουράνιο, φυσικό αέριο (και LNG), καθώς και σπάνιες γαίες που απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση και την αμυντική βιομηχανία. Η λίστα περιλαμβάνει πάνω από 50 είδη φυσικών πόρων.

Ταμείο Επενδύσεων με εταίρους από ΗΠΑ και Ουκρανία

Το νέο Ταμείο Επενδύσεων Ανάκαμψης συγκροτείται ως ετερόρρυθμη εταιρική σύμπραξη μεταξύ:

• της U.S. International Development Finance Corporation (ως Αμερικανός Εταίρος)

• του Ουκρανικού Οργανισμού Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα

Οι δύο εταίροι (Limited Partners) αποκτούν δικαιώματα επενδυτικής πληροφόρησης, διαπραγμάτευσης και προτεραιότητας σε μελλοντικά έργα. Η συμφωνία αποκλείει ρητά χώρες που ενήργησαν εχθρικά προς την Ουκρανία (π.χ. Ρωσία) από οποιαδήποτε πρόσβαση στα έργα ανοικοδόμησης ή εξορύξεων.

Φορολογικές ασυλίες και νομισματικές διασφαλίσεις

Η συμφωνία εξαιρεί από φορολόγηση:

• τα εισοδήματα της σύμπραξης,

• τις διακρατικές μεταφορές κεφαλαίων,

• και τις συνεισφορές από τα μέρη προς το Ταμείο.

Η Ουκρανία εγγυάται ελεύθερη μετατροπή της γρίβνας σε δολάρια και διασυνοριακές πληρωμές προς και από τους εταίρους, ακόμη και σε περιόδους στρατιωτικού νόμου. Προβλέπεται, πάντως, η δυνατότητα προστατευτικών μέτρων (όπως περιορισμοί στις μετατροπές συναλλάγματος) σε περίπτωση σοβαρής απειλής για το ισοζύγιο πληρωμών.

Δεσμεύσεις για πρόσβαση και διαφάνεια

Όλες οι νέες άδειες για χρήση υπεδάφους ή ανάπτυξη υποδομών θα πρέπει να περιλαμβάνουν:

• υποχρέωση διαπραγμάτευσης με το Ταμείο,

• αποτροπή διάθεσης ευνοϊκότερων όρων σε τρίτους,

• υποχρεωτική ενημέρωση για επενδυτικές ευκαιρίες.

Σε περίπτωση συμμετοχής της Ουκρανίας στην ΕΕ ή τροποποίησης δεσμεύσεων στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, προβλέπεται μηχανισμός επαναδιαπραγμάτευσης των επίμαχων όρων.

Μηχανισμός ασφάλειας – Όχι νομικές υπερβάσεις, αλλά εγγυήσεις πρόσβασης

Η συμφωνία δεν παρέχει ρητές στρατιωτικές εγγυήσεις προς την Ουκρανία, όμως υπογραμμίζει τη «μακροπρόθεσμη στρατηγική σχέση» ΗΠΑ–Ουκρανίας και προβλέπει ότι οποιαδήποτε μελλοντική στρατιωτική βοήθεια από τις ΗΠΑ προσμετράται ως επενδυτική συνεισφορά στο Ταμείο.

Η λειτουργία της συμφωνίας υπόκειται σε διαβουλεύσεις και τροποποιήσεις μεταξύ των Μερών και παραμένει σε ισχύ μέχρι νεωτέρας με αμοιβαία συναίνεση.

Το πλήρες κείμενο της Συμφωνίας ΗΠΑ-Ουκρανίας για τις σπάνιες γαίες