Ευρωπαϊκή «ρήξη» για τα 2 τρισ. ευρώ: Στον «αέρα» ο επόμενος προϋπολογισμός της Ε.Ε.

Αντιδράσεις στο σχέδιο Φον ντερ Λάιεν: Το Βερολίνο το απορρίπτει, η Ολλανδία το αποδομεί – Σκληρή διαπραγμάτευση επί του προϋπολογισμού

Έντονες αντιδράσεις προκαλεί η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον νέο επταετή προϋπολογισμό της Ε.Ε., ύψους σχεδόν 2 τρισ. ευρώ για την περίοδο 2028–2034. Το σχέδιο, που παρουσιάστηκε στις 17 Ιουλίου από την πρόεδρο Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προκάλεσε την άμεση απόρριψη της Γερμανίας, ενώ η Ολλανδία το χαρακτήρισε «υπερβολικό» και οικονομικά μη ρεαλιστικό.

Το εν λόγω σχέδιο ξεπερνά κατά πολύ τον υφιστάμενο προϋπολογισμό (2021–2027) των 1,2 τρισ. ευρώ, προκαλώντας ανησυχία για τις δημοσιονομικές αντοχές των κρατών μελών, ειδικά εκείνων που αποτελούν τους κύριους καθαρούς συνεισφέροντες, με πρώτη τη Γερμανία.

Γερμανία: «Απαράδεκτη η αύξηση σε περίοδο λιτότητας»

Ο εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης ήταν κατηγορηματικός, «Η συνολική αύξηση του προϋπολογισμού της Ε.Ε. είναι απαράδεκτη, όταν όλα τα κράτη μέλη προσπαθούν να εξυγιάνουν τα δημόσια οικονομικά τους. Δεν μπορούμε να αποδεχθούμε την πρόταση της Επιτροπής.»

Η θέση του Βερολίνου υποδηλώνει τις βαθιές ρωγμές που δημιουργούνται ήδη στην έναρξη της διαπραγμάτευσης, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την επίτευξη συναίνεσης έως το τέλος του 2027, όπως ορίζει το ευρωπαϊκό θεσμικό χρονοδιάγραμμα.

Ολλανδία: «Περισσότερη αποτελεσματικότητα, όχι περισσότερα χρήματα»

Ο Ολλανδός υπουργός Οικονομικών Ίλκο Χάινεν εξέφρασε την κάθετη διαφωνία της Ολλανδίας: «Η Ε.Ε. δεν πρέπει να ξοδεύει περισσότερα, αλλά καλύτερα. Η οικονομική συνεισφορά μας είναι ήδη σημαντική. Δεν συζητούμε νέους μηχανισμούς κοινού χρέους.»

Το πάγωμα κάθε ιδέας για κοινά ευρωομόλογα (όπως αυτά που χρησιμοποιήθηκαν για το Ταμείο Ανάκαμψης) δημιουργεί ασφυκτικό πλαίσιο στη συζήτηση για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της αμυντικής στρατηγικής της Ε.Ε.

Τι προβλέπει το φιλόδοξο σχέδιο Φον ντερ Λάιεν

Ο νέος πολυετής προϋπολογισμός της Κομισιόν προβλέπει:

• Συνολικό ποσό 1,98 τρισ. ευρώ, σχεδόν 65% αύξηση από τον προηγούμενο

• Ταμείο ανταγωνιστικότητας, ευημερίας και ασφάλειας 590 δισ. ευρώ

  • Από τα οποία 451 δισ. ευρώ προορίζονται για την ενίσχυση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων

• 100 δισ. ευρώ για την Ουκρανία – για ανοικοδόμηση και πορεία προς ένταξη στην Ε.Ε.

• Μείωση της χρηματοδότησης προς τη γεωργία: 300 δισ. ευρώ σε άμεσες ενισχύσεις, έναντι 387 δισ. ευρώ την προηγούμενη περίοδο

Η πρόεδρος της Επιτροπής δήλωσε ότι ο προϋπολογισμός είναι «στρατηγικά απαραίτητος» για την αυτονομία της Ευρώπης απέναντι στην τεχνολογική ηγεμονία της Κίνας και τον προστατευτισμό των ΗΠΑ.

Το πολιτικό και οικονομικό ναρκοπέδιο του νέου προϋπολογισμού

Η διαπραγμάτευση θα είναι μακρά και εξαιρετικά δύσκολη. Σύμφωνα με τον Επίτροπο Προϋπολογισμού, Μάικλ ΜακΓκράθ, η πρόκληση δεν είναι μόνο η σύγκλιση των κρατών-μελών, αλλά και η αποπληρωμή των νομισματικών εργαλείων της πανδημίας από το 2028, που μπορεί να φτάσει τα 25 δισ. ευρώ ετησίως.

«Μας περιμένουν δύο χρόνια σκληρών διαπραγματεύσεων», δήλωσε ο ΜακΓκράθ. «Αλλά η Ε.Ε. δεν μπορεί να παραμείνει στάσιμη».

Επιπλέον, η Ε.Ε. έχει να διαχειριστεί το επενδυτικό κενό των 800 δισ. ευρώ ετησίως, το οποίο είχε επισημάνει ήδη από το 2023 ο Μάριο Ντράγκι, στη σχετική έκθεση για τη στρατηγική αυτονομία της Ένωσης.

Η γεωργία στο περιθώριο: Ο αγροτικός κόσμος σε συναγερμό

Η μείωση των αγροτικών ενισχύσεων έχει ήδη προκαλέσει δυσαρέσκεια στις αγροτικές ενώσεις και σε κράτη-μέλη με ισχυρό γεωργικό τομέα, όπως η Γαλλία, η Ισπανία και η Πολωνία. Ο κίνδυνος για νέο γύρο αγροτικών κινητοποιήσεων, όπως εκείνων του 2024, είναι υπαρκτός.

Η ανακατανομή πόρων από τη γεωργία προς την τεχνολογία, την άμυνα και την ψηφιοποίηση είναι πυρήνας στρατηγικής για την Επιτροπή, όμως πολιτικό αγκάθι για τα εθνικά κοινοβούλια.

Η μάχη των «27»: Σκληρή διαπραγμάτευση έως το 2027

Η πρόταση της Επιτροπής αποτελεί το έναυσμα για έναν μαραθώνιο διαπραγματεύσεων, στον οποίο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και κυρίως το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών) καλούνται να συναινέσουν ομόφωνα.

Η πρόεδρος του Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα τόνισε:

«Η δημοσιονομική πειθαρχία δεν είναι επιλογή. Είναι υποχρέωση. Κάθε σεντ του προϋπολογισμού θα έχει αντίκρισμα.»

Το σχέδιο της Κομισιόν έρχεται σε μια εποχή σύνθετων γεωπολιτικών και οικονομικών προκλήσεων: Πόλεμος στην Ουκρανία, οικονομικός ανταγωνισμός με ΗΠΑ και Κίνα, ενεργειακή αναδιάρθρωση, ψηφιακή μετάβαση. Όμως η έλλειψη πολιτικής συναίνεσης απειλεί να το εκτροχιάσει πριν καν ξεκινήσει.