Δεκατρία ολόκληρα χρόνια απαιτήθηκαν ώστε η Ελλάδα να επανέλθει, το 2022, στα επίπεδα πραγματικού κατά κεφαλήν εισοδήματος του 2009, την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέγραφε σχεδόν 50% αύξηση στο ίδιο διάστημα, σύμφωνα με νέα μελέτη του ΚΕΦίΜ.
Παρά τη βελτίωση μετά το 2019, η χώρα παραμένει στην προτελευταία θέση της ΕΕ, με εμφανές έλλειμμα σύγκλισης και ανάγκη για διατηρήσιμη ανάπτυξη.
Δεκατρία χρόνια βαθιάς ύφεσης, αργής ανάκαμψης και περιορισμένης σύγκλισης χρειάστηκε η ελληνική οικονομία για να επιστρέψει στα επίπεδα πραγματικού κατά κεφαλήν εισοδήματος του 2009, σύμφωνα με το νέο Policy Brief του ΚΕΦίΜ με τίτλο «Η εξέλιξη του πραγματικού κατά κεφαλήν εισοδήματος στην Ελλάδα (2009-2025)».
Την ίδια περίοδο (2009–2022), το αντίστοιχο μέγεθος στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκε σχεδόν κατά 50%, αποτυπώνοντας το εύρος της απόκλισης της ελληνικής οικονομίας από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Προτελευταία θέση στην ΕΕ
Σύμφωνα με τη μελέτη, το 2025 η Ελλάδα κατατάσσεται στην προτελευταία θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών της ΕΕ σε όρους πραγματικού κατά κεφαλήν εισοδήματος σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS), οριακά πάνω από τη Βουλγαρία. Το επίπεδο εισοδήματος αντιστοιχεί περίπου στα δύο τρίτα του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται σε μια μακρά περίοδο απόκλισης που εκτυλίχθηκε σε τρεις διακριτές φάσεις:
2009–2012: Κατάρρευση του εισοδήματος κατά 19,5%, την ώρα που στην ΕΕ αυξήθηκε κατά 7,4%.
2013–2018: Ασθενής ανάκαμψη (+9%) έναντι ισχυρότερης ευρωπαϊκής (+17%), με περαιτέρω διεύρυνση του χάσματος.
2019–2025: Ήπια σύγκλιση, με αύξηση 37% στην Ελλάδα έναντι 32% στην ΕΕ.
Άλλες χώρες ξεπέρασαν την Ελλάδα
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι χώρες που στο παρελθόν υστερούσαν εισοδηματικά της Ελλάδας —όπως η Λιθουανία, η Πολωνία και η Εσθονία— την έχουν πλέον ξεπεράσει αισθητά.
Αντίθετα, η Κύπρος, παρά το πλήγμα που δέχθηκε από την οικονομική κρίση, κινείται πλέον κοντά ή και πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η Βουλγαρία, αν και παραμένει τελευταία, εμφανίζει σταθερά υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης σε όλη την περίοδο, συγκλίνοντας με την ελληνική οικονομία:
+15,4% έναντι -19,5% (2009–2012)
+34% έναντι +9% (2013–2018)
+63% έναντι +37% (2019–2025)
Ο ρόλος του Ταμείου Ανάκαμψης
Η ισχυρότερη ανάπτυξη της περιόδου 2019–2025 συνδέεται εν μέρει με την εισροή πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους αποδέκτες επιχορηγήσεων ανά κάτοικο στην ΕΕ, με περίπου 1.666 ευρώ ανά πολίτη και συνολική κατανομή 18,2 δισ. ευρώ — ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 16% του ΑΕΠ.
Το βασικό συμπέρασμα
Παρά τη βελτίωση των τελευταίων ετών, η μελέτη καταλήγει ότι η χώρα απέχει ακόμη σημαντικά από την ουσιαστική σύγκλιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του ΚΕΦίΜ, Νίκος Ρώμπαπας, η ανάκτηση των απωλειών της κρίσης ήταν χρονοβόρα, γεγονός που αναδεικνύει τόσο το βάθος της ύφεσης όσο και τις διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας.
Η επίτευξη πραγματικής σύγκλισης, σύμφωνα με τον ίδιο, προϋποθέτει σταθερά υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενίσχυση των επενδύσεων και μεταρρυθμίσεις που βελτιώνουν την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα.
Μ.Η.Τ. 242183