Η λήξη της συμφωνίας ΟΗΕ–Ρωσίας φέρνει αναταράξεις, με άμεσες επιπτώσεις στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια
Η συμφωνία μεταξύ των Ηνωμένων Εθνών και της Ρωσικής Ομοσπονδίας, η οποία είχε ως στόχο τη διευκόλυνση των εξαγωγών ρωσικών τροφίμων και λιπασμάτων προς τις διεθνείς αγορές, πρόκειται να λήξει στις 22 Ιουλίου 2025, όπως ανακοίνωσε επίσημα ο ΟΗΕ. Η απόφαση αυτή έρχεται μετά από έντονες διαφωνίες μεταξύ των δύο πλευρών, επιβεβαιώνοντας την αδυναμία να επιτευχθεί κοινός τόπος σε κρίσιμα ζητήματα που αφορούν την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια.
Η εν λόγω συμφωνία είχε υπογραφεί το καλοκαίρι του 2022 και προέβλεπε μια τριετή περίοδο συνεργασίας, κατά τη διάρκεια της οποίας στόχος ήταν να παραμείνουν σταθερές οι τιμές σε βασικά προϊόντα διατροφής και αγροτικά εφόδια, ιδιαίτερα λιπάσματα. Αυτό ήταν κρίσιμο υπό το φως των αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων και των κυρώσεων που επέβαλαν οι Δυτικές δυνάμεις στη Ρωσία, μετά την εισβολή της στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.
Η συμφωνία και τα εμπόδια της εφαρμογής της
Παρότι τα λιπάσματα και τα σιτηρά δεν συμπεριλήφθηκαν στις κυρώσεις, οι φόβοι των μεταφορέων και των χρηματοπιστωτικών φορέων να εμπλακούν σε παράνομες δραστηριότητες, σε συνδυασμό με τα εκρηκτικά ασφάλιστρα, περιόρισαν δραματικά τις εξαγωγές. Επιπλέον, η Μόσχα κατήγγειλε επανειλημμένα ότι η συμφωνία ουσιαστικά παρέμεινε «νεκρό γράμμα», καθώς το νομικό πλαίσιο και οι τεχνικές δυσκολίες απέτρεψαν τη λειτουργική εφαρμογή της.
Ένα κρίσιμο στοιχείο της διαφωνίας υπήρξε η συμβατότητα της συμφωνίας με τα διαφορετικά συστήματα κυρώσεων που εφαρμόζουν οι ΗΠΑ, η Βρετανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο συνδυασμός αυτός δημιούργησε ένα σύνθετο περιβάλλον, όπου οι επιχειρήσεις και οι διαμεταφορείς καλούνταν να κινηθούν εντός πολύ στενών και ασαφών νομικών ορίων.
Η διακοπή της συμφωνίας και η ευρύτερη γεωπολιτική εικόνα
Παράλληλα, τον Ιούλιο του 2022, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και της Τουρκίας, υπογράφηκε μια ξεχωριστή συμφωνία για τις εξαγωγές ουκρανικών σιτηρών, η οποία όμως δεν ανανεώθηκε από τη Ρωσία, με επίκληση των εμποδίων που αντιμετώπισε η ίδια στις εξαγωγές των δικών της αγροτικών προϊόντων.
Η μη ανανέωση της συμφωνίας ΟΗΕ-Ρωσίας αναμένεται να επιδεινώσει περαιτέρω την παγκόσμια επισιτιστική κρίση, καθώς η Ρωσία είναι ένας από τους κορυφαίους παραγωγούς λιπασμάτων και σιτηρών παγκοσμίως. Η αβεβαιότητα αυτή αναμένεται να οδηγήσει σε αύξηση των τιμών, δυσκολίες στην προμήθεια αγροτικών προϊόντων και ενδεχομένως σε διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού.
Η λήξη της συμφωνίας ΟΗΕ-Ρωσίας σηματοδοτεί μια νέα φάση γεωπολιτικής έντασης με σημαντικές συνέπειες για τις αγορές τροφίμων και λιπασμάτων παγκοσμίως. Η ανάγκη για διαπραγματεύσεις που θα εξασφαλίσουν τη σταθερότητα και την πρόσβαση σε κρίσιμα αγαθά γίνεται πιο επιτακτική από ποτέ, ενώ οι χώρες καλούνται να προετοιμαστούν για ένα δυσμενέστερο οικονομικό και επισιτιστικό περιβάλλον.
Διαβάστε επίσης: Ε.Ε.: Κυρώσεις κατά της Ρωσίας μέχρι το 2026 – Τι περιλαμβάνει το πακέτο
Μ.Η.Τ. 242183