Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Πλήγμα στις ελληνικές εξαγωγές των 3,1 δισ. ευρώ

Εκτίναξη στο κόστος μεταφοράς και φόβοι για απώλεια αγορών που κέρδισαν οι ελληνικές επιχειρήσεις τα τελευταία χρόνια

Πάνω από 3,1 δισ. ευρώ ανέρχεται η αξία των ελληνικών εξαγωγών προς χώρες της Μέσης Ανατολής, την ώρα που η πολεμική ένταση στην περιοχή δημιουργεί νέα εμπόδια στο διεθνές εμπόριο και αυξάνει σημαντικά το κόστος μεταφοράς.

Την τελευταία εβδομάδα, μετά την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, τα φορτία που αναχωρούν από ελληνικά λιμάνια προς χώρες της περιοχής επιβαρύνονται με επίναυλο που φτάνει ακόμη και πέντε φορές πάνω από τα κανονικά επίπεδα.

Παρότι στις περισσότερες περιπτώσεις το επιπλέον κόστος μετακυλίεται στους πελάτες, οι Έλληνες εξαγωγείς εμφανίζονται ιδιαίτερα προσεκτικοί στα νέα συμβόλαια, έχοντας διδαχθεί από προηγούμενες γεωπολιτικές κρίσεις. Ωστόσο, παραμένει έντονη η ανησυχία για πιθανή απώλεια αγορών που κατακτήθηκαν με σημαντική προσπάθεια τα τελευταία χρόνια.

Εκτόξευση ναύλων στις εξαγωγές

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των εξαγωγών ρυζιού. Όπως επισημαίνει ο επικεφαλής της εταιρείας «Αρναουτέλης ΑΕΒΕ» και πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελληνικού Ρυζιού, Γιάννης Αρναουτέλης, το κόστος μεταφοράς έχει αυξηθεί δραματικά.

Ένα κοντέινερ 40 ποδών με ρύζι, για το οποίο ο ναύλος από τον Πειραιά προς την Ιορδανία ή τη Σαουδική Αραβία ανερχόταν περίπου στα 600 δολάρια, επιβαρύνεται πλέον με επιπλέον 3.000 δολάρια, ενώ για κοντέινερ 20 ποδών ο επίναυλος φτάνει περίπου τα 2.000 δολάρια.

Οι χώρες του Κόλπου αποτελούν σημαντικές αγορές για το ελληνικό ρύζι, καθώς παρουσιάζουν υψηλή κατανάλωση, ενώ το ελληνικό μεσόσπερμο ρύζι προτιμάται συχνά έναντι ασιατικών ποικιλιών.

Σημαντική αγορά για την Ελλάδα

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Πανελλήνιου Συνδέσμου Εξαγωγέων, Αλκιβιάδη Καλαμπόκη, οι εξαγωγές προς εννέα χώρες της Μέσης Ανατολής ξεπερνούν συνολικά τα 3,1 δισ. ευρώ, ποσό μεγαλύτερο από τις ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ, οι οποίες το 2025 διαμορφώθηκαν περίπου στα 2,4 δισ. ευρώ.

Οι μεγαλύτερες αγορές για τα ελληνικά προϊόντα στην περιοχή είναι:

Λίβανος: 1,22 δισ. ευρώ (εκ των οποίων 1,13 δισ. αφορούν πετρελαιοειδή)

Ισραήλ: 990 εκατ. ευρώ

Σαουδική Αραβία

Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα

Η Ελλάδα εξάγει προς τις χώρες αυτές:

φρούτα και λαχανικά

ελαιόλαδο

γιαούρτι και τυριά

ρύζι

μπισκότα και τρόφιμα

αλουμίνιο, μάρμαρο και τσιμέντο

φαρμακευτικά προϊόντα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι σε αρκετές περιπτώσεις ελληνικές επιχειρήσεις έχουν καταφέρει να αντικαταστήσουν τουρκικούς προμηθευτές σε συγκεκριμένες αγορές.

Οι ελληνικές επιχειρήσεις επενδύουν στη Μέση Ανατολή

Η δυναμική των ελληνικών εξαγωγών στην περιοχή επιβεβαιώνεται και από τη συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων σε μεγάλες διεθνείς εκθέσεις.

Στα τέλη Ιανουαρίου, 75 ελληνικές εταιρείες τροφίμων συμμετείχαν στη διεθνή έκθεση τροφίμων Gulfood 2026 στο Ντουμπάι, πραγματοποιώντας επιχειρηματικές συναντήσεις και συνάπτοντας νέες εμπορικές συμφωνίες.

Πιέσεις σε τρία βασικά μέτωπα για τις ελληνικές εξαγωγές

Οι Έλληνες εξαγωγείς βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με πιέσεις σε τρεις βασικές αγορές:

ΗΠΑ, λόγω της νέας δασμολογικής πολιτικής της κυβέρνησης Τραμπ

Κεντρική Ευρώπη, εξαιτίας της επιβράδυνσης της οικονομικής ανάπτυξης

Μέση Ανατολή, λόγω της πολεμικής σύγκρουσης

Όπως σημειώνει ο κ. Καλαμπόκης, «το γεγονός ότι οι εξαγωγές πιέζονται ταυτόχρονα και στα τρία αυτά μέτωπα δεν αποτελεί θετική εξέλιξη για την ελληνική οικονομία».

Ενεργειακό κόστος και πληθωρισμός

Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου αποτελεί μία από τις πιο άμεσες συνέπειες της σύγκρουσης, επηρεάζοντας:

τη βιομηχανική παραγωγή

τις μεταφορές

τον τουρισμό

τα νοικοκυριά.

Όπως επισημαίνει η επιστημονική διευθύντρια του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ και αναπληρώτρια καθηγήτρια του ΕΚΠΑ, Βάλια Αρανίτου, η αύξηση των τιμών της ενέργειας οδηγεί σε υψηλότερο κόστος μεταφοράς, παραγωγής και διανομής προϊόντων, το οποίο τελικά μετακυλίεται στις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές.

Κίνδυνος στις εμπορικές διαμεταφορές

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η πιθανότητα διαταραχής στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαύλους του παγκόσμιου εμπορίου.

Σε περίπτωση κλιμάκωσης της σύγκρουσης, πλοία ενδέχεται να αναγκαστούν να ακολουθήσουν εναλλακτικές διαδρομές, όπως μέσω της Αφρικής, αυξάνοντας τον χρόνο μεταφοράς κατά 10 έως 14 ημέρες.

Πιέσεις σε λιανεμπόριο και καταναλωτές

Οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, σε συνδυασμό με το αυξημένο ενεργειακό κόστος, αναμένεται να οδηγήσουν σε:

αυξήσεις τιμών στα τρόφιμα

πιθανές ελλείψεις προϊόντων

περιορισμό της κατανάλωσης.

Το λιανεμπόριο, που συχνά λειτουργεί ως δείκτης της συνολικής οικονομικής κατάστασης, εκτιμάται ότι θα κινηθεί με πιο συντηρητικούς ρυθμούς το 2026, καθώς οι επιχειρήσεις καλούνται να διαχειριστούν αυξημένα κόστη μεταφοράς, ασφάλισης και συναλλαγματικών διακυμάνσεων.