Περιορισμένη αναμένεται να είναι η επίπτωση στις ελληνικές τράπεζες από το ενδεχόμενο διπλασιασμού των ελάχιστων υποχρεωτικών αποθεματικών (Minimum Reserve Requirements – MRR) που τηρούν στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, από το 1% στο 2%, σύμφωνα με εκτιμήσεις τραπεζικών στελεχών. Παρότι η αλλαγή θα συνεπάγεται απώλεια μέρους των επιτοκιακών εσόδων, η επιβάρυνση χαρακτηρίζεται διαχειρίσιμη τόσο για τις εγχώριες όσο και για τις ευρωπαϊκές τράπεζες.
Σήμερα, τα πιστωτικά ιδρύματα της Ευρωζώνης υποχρεούνται να διατηρούν στις εθνικές κεντρικές τράπεζες αποθεματικά που αντιστοιχούν στο 1% συγκεκριμένων υποχρεώσεών τους, κυρίως των καταθέσεων πελατών. Το συνολικό ύψος των υποχρεωτικών αποθεματικών ανέρχεται περίπου στα 175 δισ. ευρώ, ενώ τα συνολικά αποθεματικά του τραπεζικού συστήματος διαμορφώνονται σε περίπου 2,6 τρισ. ευρώ.
Με βάση τις εκτιμήσεις της αγοράς, εάν η ΕΚΤ προχωρήσει σε αύξηση του ποσοστού στο 2%, οι τέσσερις συστημικές ελληνικές τράπεζες θα καταγράψουν συνολική απώλεια επιτοκιακών εσόδων της τάξεως των 50 έως 60 εκατ. ευρώ μέσα στο επόμενο έτος. Η μεγαλύτερη επιβάρυνση εκτιμάται ότι θα αφορά την Εθνική Τράπεζα, με απώλειες κοντά στα 19 εκατ. ευρώ, και την Τράπεζα Πειραιώς, με περίπου 15 εκατ. ευρώ, εξέλιξη που συνδέεται κυρίως με τον υψηλότερο όγκο καταθέσεων που διατηρούν.
Ανάλογη εικόνα διαμορφώνεται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών, η συνολική επίπτωση για τις τράπεζες της Ευρωζώνης υπολογίζεται στα 4,3 δισ. ευρώ. Παρά το σημαντικό απόλυτο μέγεθος, το ποσό αντιστοιχεί μόλις στο 1% των καθαρών εσόδων από τόκους του κλάδου και περίπου στο 1,7% των κερδών προ φόρων, γεγονός που περιορίζει τις ανησυχίες για ουσιαστική επιβάρυνση της κερδοφορίας. Μεγαλύτερη έκθεση στις επιπτώσεις αναμένεται να έχουν τα τραπεζικά συστήματα της Ιρλανδίας, του Βελγίου και της Γερμανίας.
Προκειμένου να αντισταθμίσουν μέρος των απωλειών, οι τράπεζες εξετάζεται να αναπροσαρμόσουν τη διαχείριση της ρευστότητάς τους, κατευθύνοντας μέρος των πλεοναζόντων κεφαλαίων σε κρατικούς τίτλους της Ευρωζώνης. Παράλληλα, δεν αποκλείεται να προχωρήσουν σε αλλαγές στην τιμολογιακή πολιτική για τις καταθέσεις, μεταφέροντας μέρος του αυξημένου κόστους στους πελάτες τους.
Υπενθυμίζεται ότι από τις 20 Σεπτεμβρίου 2023 η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έπαψε να αμείβει τα ελάχιστα υποχρεωτικά αποθεματικά, ορίζοντας μηδενικό επιτόκιο. Μέχρι τότε, τα συγκεκριμένα κεφάλαια αμείβονταν με το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων. Αντίθετα, το επιτόκιο αυτό εξακολουθεί να εφαρμόζεται στο υπόλοιπο των αποθεματικών που διακρατούν οι τράπεζες στο Ευρωσύστημα, διατηρώντας ένα μέρος των σχετικών αποδόσεων.
Μ.Η.Τ. 242183