Κρατικός προϋπολογισμός με πρωτογενές πλεόνασμα 12,7 δισ.€. Πού οφείλεται η υπεραπόδοση και ποιοι τεχνικοί παράγοντες παίζουν ρόλο

Ισχυρό «μαξιλάρι» εμφανίζει ο κρατικός προϋπολογισμός στο διάστημα Ιανουαρίου-Νοεμβρίου 2025, καθώς το πρωτογενές αποτέλεσμα διαμορφώθηκε στα 12,7 δισ. ευρώ. Τα καθαρά έσοδα έφτασαν τα 68,8 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τον στόχο κατά περίπου 2,3 δισ. ευρώ, με τη δυναμική του ΦΠΑ και του φόρου εισοδήματος να λειτουργεί ως βασικός μοχλός. Την ίδια στιγμή, οι δαπάνες κινήθηκαν χαμηλότερα των προβλέψεων, στα 63,6 δισ. ευρώ, ενισχύοντας περαιτέρω το αποτέλεσμα.

Πίσω όμως από τα εντυπωσιακά μεγέθη, υπάρχουν τεχνικοί παράγοντες, χρονικές μεταθέσεις πληρωμών και εισπράξεων, αλλά και διαφορές ανάμεσα σε ταμειακή και δημοσιονομική αποτύπωση, που χρειάζονται προσεκτική ανάγνωση.

Το «μπόνους» από την έγκαιρη εκταμίευση του Ταμείου Ανάκαμψης

Κρίσιμο ρόλο στην υπέρβαση των εσόδων έπαιξε η είσπραξη 2,1 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, τα οποία είχαν προβλεφθεί για τον Δεκέμβριο, αλλά μπήκαν τελικά στα κρατικά ταμεία τον Νοέμβριο. Χωρίς αυτόν τον παράγοντα, η υπέρβαση περιορίζεται σε περίπου 186 εκατ. ευρώ, δηλαδή ουσιαστικά ο προϋπολογισμός κινείται οριακά πάνω από τον στόχο.

Αντίστοιχα, στο σκέλος των δαπανών, μεγάλο μέρος της μείωσης σχετίζεται με ετεροχρονισμούς μεταβιβάσεων προς ασφαλιστικά ταμεία, οργανισμούς και φορείς, καθώς και με καθυστερήσεις στις πληρωμές επενδυτικών δαπανών και εξοπλιστικών προγραμμάτων.

Έσοδα: Πού υστέρησε ο προϋπολογισμός

Η κατηγορία των φόρων παραμένει η βασική πηγή στήριξης. Ο ΦΠΑ κινήθηκε υψηλότερα από τον στόχο, κάτι που συνδέεται τόσο με τη δυναμική της κατανάλωσης όσο και με την αποκλιμάκωση των απωλειών από φοροδιαφυγή. Ο φόρος εισοδήματος επίσης υπερέβη τις προβλέψεις, ενισχυμένος από τα δηλωθέντα κέρδη επιχειρήσεων και τη βελτίωση στα εισοδήματα φυσικών προσώπων.

Αντίθετα, οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης κινήθηκαν χαμηλότερα των προσδοκιών, γεγονός που αποδίδεται στις τιμές των καυσίμων, στις αλλαγές συμπεριφοράς των νοικοκυριών και στη σταδιακή μετάβαση προς πιο αποδοτικές ενεργειακές επιλογές. Τα έσοδα από ακίνητη περιουσία παραμένουν σταθερά, χωρίς ωστόσο να λειτουργούν ως σημαντικός επιταχυντής.

Δαπάνες: Χαμηλότερη εκτέλεση, αλλά όχι απαραίτητα εξοικονόμηση

Οι συνολικές δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού εμφανίζονται μειωμένες κατά 2,6 δισ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο. Μόνο που αυτό δεν σημαίνει αυτόματα «περικοπές». Σε μεγάλο βαθμό πρόκειται για μεταθέσεις πληρωμών προς επόμενους μήνες, ειδικά σε ό,τι αφορά μεταβιβάσεις σε ασφαλιστικούς οργανισμούς, χρηματοδοτήσεις έργων και πληρωμές αμυντικών προγραμμάτων.

Την ίδια στιγμή, καταγράφεται αύξηση στη στήριξη του ΕΣΥ, ενισχυμένες επιχορηγήσεις για φάρμακα και προμήθειες, επιδοτήσεις συγκοινωνιών και ειδικές παρεμβάσεις σε τομείς κοινής ωφέλειας, όπως οι ΥΚΩ.

Οι επενδυτικές δαπάνες, αν και υψηλότερες από πέρυσι, παραμένουν χαμηλότερες του στόχου. Αυτό δημιουργεί ερωτήματα για τον ρυθμό υλοποίησης έργων, αλλά και για τη δυνατότητα απορρόφησης κονδυλίων στο αμέσως επόμενο διάστημα.

Πρωτογενές πλεόνασμα: Ισχύς ή λογιστικό αποτέλεσμα;

Το πρωτογενές πλεόνασμα των 12,7 δισ. ευρώ παρουσιάζεται ιδιαίτερα ενισχυμένο, όμως διαφοροποιείται αν εξεταστεί σε δημοσιονομικούς όρους ή σε ταμειακή βάση. Επίσης, αφορά αποκλειστικά την Κεντρική Διοίκηση και όχι το σύνολο της Γενικής Κυβέρνησης.

Με άλλα λόγια, η εικόνα είναι θετική, αλλά δεν είναι εξ ολοκλήρου αποτέλεσμα «υπεραπόδοσης». Ένα μέρος του οφείλεται σε τεχνικούς παράγοντες και ετεροχρονισμούς, οι οποίοι θα αποτυπωθούν πιο καθαρά στο τελικό κλείσιμο του έτους.

Η κυβέρνηση επιδιώκει να διατηρήσει σταθερά πρωτογενή πλεονάσματα, ώστε να θωρακίσει τη βιωσιμότητα του χρέους και να κρατήσει ανοιχτή την πόρτα για νέες αξιολογήσεις. Η πρόκληση, ωστόσο, είναι διπλή: να μην επιβαρυνθούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις με νέους φόρους και, ταυτόχρονα, να μην υποχωρήσει ο ρυθμός επενδυτικών δαπανών.

Οι αριθμοί δείχνουν ότι η δημοσιονομική διαχείριση παραμένει υπό έλεγχο. Το πραγματικό στοίχημα θα κριθεί στους επόμενους μήνες, όταν οι μεταθέσεις εσόδων και δαπανών θα αποτυπωθούν πλήρως.

Διαβάστε επίσης: Κρατικός Προϋπολογισμός: Πλεόνασμα άνω των 5 δισ. ευρώ στο 11μηνο