Τα τελευταία πετρελαιοφόρα που διέσχισαν το Στενό του Ορμούζ πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν αναμένεται να καταπλεύσουν στα διυλιστήρια τις επόμενες ημέρες, σηματοδοτώντας μια κρίσιμη καμπή για την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Τραμπ ανεβάζει το θερμόμετρο: Απειλεί με άμεση βύθιση ιρανικών πλοίων στο Ορμούζ
Αναλυτές προειδοποιούν ότι η εξέλιξη αυτή μπορεί να αποτελέσει την απαρχή πραγματικών ελλείψεων πετρελαίου στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
Σύμφωνα με τους Financial Times, τα συγκεκριμένα φορτία –τα τελευταία που διήλθαν από τη στρατηγικής σημασίας δίοδο πριν αυτή ουσιαστικά κλείσει στις 28 Φεβρουαρίου– αναμένεται να ολοκληρώσουν τα ταξίδια τους προς τη Μαλαισία και την Αυστραλία έως τις 20 Απριλίου, επιτείνοντας την ήδη έντονη αστάθεια στις ασιατικές αγορές ενέργειας.
Την ίδια στιγμή, τα ασιατικά διυλιστήρια επιδίδονται σε αγώνα δρόμου για την εξασφάλιση ιστορικά μεγάλων ποσοτήτων αργού, που υπό φυσιολογικές συνθήκες θα κατευθύνονταν προς τη Δύση. Όπως επισημαίνει ο αναλυτής της Energy Aspects, Νικ Ντάιερ, η πίεση αναμένεται να μεταφερθεί σύντομα στις δυτικές αγορές, καθώς φορτία που έχουν ήδη αγοραστεί από την Ασία απομακρύνονται από τον Ατλαντικό. Υπό αυτές τις συνθήκες, διυλιστήρια σε Ευρώπη και ΗΠΑ ενδέχεται να αναγκαστούν να περιορίσουν την παραγωγή τους, προκειμένου να διαχειριστούν τις ελλείψεις.
Ήδη, αρκετές μονάδες στην Ασία μειώνουν τη λειτουργία τους λόγω δυσκολίας εξασφάλισης επαρκούς πρώτης ύλης, ενώ παράλληλα αντλούνται στρατηγικά αποθέματα και αυξάνονται οι εισαγωγές από εναλλακτικές πηγές, όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Βόρεια Θάλασσα, η Νότια Αμερική και η Αφρική.
Οι περισσότερες προπολεμικές ροές προς την Ασία –η οποία καλύπτει περίπου το 80% των ενεργειακών της αναγκών από τη Μέση Ανατολή– έχουν ήδη διακοπεί από τις αρχές Απριλίου. Ένα τελευταίο φορτίο ιρακινού πετρελαίου αναμένεται να φτάσει στη Μαλαισία εντός της εβδομάδας, ενώ οι αποστολές προς τις ΗΠΑ ολοκληρώνονται επίσης αυτές τις ημέρες. Στην Ευρώπη, η Δανία παρέλαβε το τελευταίο φορτίο καυσίμων αεροπορίας από το Κουβέιτ το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, σύμφωνα με τη JPMorgan.
Η ένταση αποτυπώνεται πλέον και στις τιμές της άμεσης αγοράς (spot), οι οποίες έχουν εκτιναχθεί σημαντικά υψηλότερα από τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης. Το Forties Blend της Βόρειας Θάλασσας άγγιξε τα 149 δολάρια το βαρέλι, ξεπερνώντας ακόμη και τα επίπεδα της κρίσης του 2008, ενώ το Brent futures κινείται κοντά στα 100 δολάρια. Η απόκλιση αυτή καταδεικνύει την έντονη αγωνία των διυλιστηρίων για άμεση προμήθεια.
Όπως σημειώνει η αναλύτρια της JPMorgan, Νατάσα Κανέβα, το σύστημα βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση, με ευρωπαϊκά και ασιατικά διυλιστήρια να ανταγωνίζονται σκληρά για τα εναπομείναντα φορτία, οδηγώντας τις τιμές σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο νέας διάθεσης στρατηγικών αποθεμάτων, πέραν των 400 εκατομμυρίων βαρελιών που έχουν ήδη δεσμευθεί. «Εφόσον κριθεί απαραίτητο, είμαστε έτοιμοι να δράσουμε άμεσα», δήλωσε.
Η κρίση επιτείνεται από τον ναυτικό αποκλεισμό που έχουν επιβάλει οι Ηνωμένες Πολιτείες στο Στενό του Ορμούζ – μια δίοδο από την οποία διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε παραβίαση του αποκλεισμού μπορεί να οδηγήσει σε κατάσχεση πλοίων, στο πλαίσιο της πίεσης προς το Ιράν και της προσπάθειας περιορισμού των εξαγωγών προς την Κίνα.
Αναλυτές της S&P Global Energy τονίζουν ότι το Στενό παραμένει ουσιαστικά κλειστό, χωρίς σαφή ορίζοντα επαναλειτουργίας, ενώ η ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο καθίσταται ολοένα και πιο επικίνδυνη.
Ο διευθύνων σύμβουλος της TotalEnergies, Πατρίκ Πουγιανέ, προειδοποίησε ότι σε περίπτωση παράτασης της κρίσης πέραν των τριών μηνών, οι ελλείψεις θα επεκταθούν σε κρίσιμα καύσιμα, όπως το καύσιμο αεροσκαφών. «Δεν αποκλείεται να απαιτηθεί δελτίο σε πτήσεις, στο ντίζελ ή ακόμη και στο LNG», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Τα στοιχεία της Energy Aspects δείχνουν ότι οι εισαγωγές αργού στην Ασία από περιοχές εντός του Στενού έχουν υποχωρήσει στα 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως στις αρχές Απριλίου, έναντι μέσου όρου 13,4 εκατ. βαρελιών.
Οι επιπτώσεις είναι ήδη εμφανείς σε χώρες με υψηλή ενεργειακή εξάρτηση από τη Μέση Ανατολή. Στις Φιλιππίνες έχει κηρυχθεί κατάσταση ενεργειακής έκτακτης ανάγκης, ενώ η Ινδονησία και το Βιετνάμ προωθούν μέτρα τηλεργασίας για τον περιορισμό της κατανάλωσης. Η Αυστραλία, ενόψει της άφιξης του τελευταίου φορτίου έως τις 18 Απριλίου, έχει ήδη ενεργοποιήσει μηχανισμούς ενεργειακής ασφάλειας, απελευθερώνοντας αποθέματα και μειώνοντας φόρους καυσίμων.
Τέλος, έκθεση του Προγράμματος Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών προειδοποιεί ότι έως και 32,5 εκατομμύρια άνθρωποι ενδέχεται να οδηγηθούν στη φτώχεια, λόγω του συνδυασμού ενεργειακής κρίσης, αυξημένων τιμών τροφίμων και επιβράδυνσης της παγκόσμιας οικονομίας που συνδέεται με τον πόλεμο στο Ιράν.
Μ.Η.Τ. 242183