Διάσκεψη για τα Ορυκτά Καύσιμα: Η «σκληρή αλήθεια» της ενεργειακής μετάβασης και το ελληνικό μοντέλο ρεαλισμού

Διάσκεψη στην Κολομβία: Η πράσινη μετάβαση συναντά τα όριά της – Η νέα διπλή στρατηγική της Δύσης, από τις δεσμεύσεις στις γεωτρήσεις

Σε ένα διεθνές περιβάλλον που μεταβάλλεται με ταχύτητα και ένταση, ξεκινά σήμερα στη Σάντα Μάρτα της Κολομβίας η πρώτη Διάσκεψη για τη Μετάβαση από τα Ορυκτά Καύσιμα, μια πρωτοβουλία που επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τη συζήτηση για την απανθρακοποίηση εκτός της παραδοσιακής διεθνούς αρχιτεκτονικής για το κλίμα.

Η πρωτοβουλία, που συνδιοργανώνεται από την Κολομβία και την Ολλανδία, αποτελεί το πρώτο βήμα μιας σειράς διασκέψεων που προωθούν 18 χώρες στο πλαίσιο της διαμόρφωσης μιας Συνθήκης για τα Ορυκτά Καύσιμα. Το βασικό της χαρακτηριστικό δεν είναι η ρητορική φιλοδοξία, αλλά η έμφαση σε «πρακτικές λύσεις» – μια σαφής ένδειξη ότι το παγκόσμιο αφήγημα αλλάζει.

Η συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι. Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο τις ενεργειακές ροές και τα έσοδα από υδρογονάνθρακες, επαναφέρουν στο προσκήνιο την ωμή πραγματικότητα: η ενεργειακή ασφάλεια προηγείται της πράσινης φιλοδοξίας.

Η Ευρώπη επιστρέφει στα ορυκτά – Η «διπλή στρατηγική» των κυβερνήσεων

Παρά τις δεσμεύσεις για απανθρακοποίηση, ολοένα και περισσότερες χώρες υιοθετούν μια διπλή στρατηγική: επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά ταυτόχρονα διατήρηση -ή και ενίσχυση- της παραγωγής ορυκτών καυσίμων.

Η Γερμανία εξετάζει την αξιοποίηση εγχώριων αποθεμάτων φυσικού αερίου για να περιορίσει το ενεργειακό κόστος, ενώ η Γαλλία ανοίγει ξανά τη συζήτηση για γεωτρήσεις σε υπερπόντια εδάφη, παρά προηγούμενες απαγορεύσεις.

Ακόμη και η Δανία, από τις πιο «πράσινες» οικονομίες, εξετάζει την επέκταση αδειών εξόρυξης στη Βόρεια Θάλασσα, ενώ η Ολλανδία προχωρά σε νέα έργα, παρότι διατηρεί υψηλό μερίδιο ανανεώσιμων.

Η επίσημη γραμμή είναι σαφής: η ενεργειακή μετάβαση παραμένει στόχος, αλλά η διαδρομή προς αυτήν δεν μπορεί να είναι βίαιη. Η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα εξακολουθεί να είναι δομική – και καμία οικονομία δεν μπορεί να την αποκόψει άμεσα χωρίς κόστος.

Το ελληνικό παράδειγμα και η στροφή στον «ενεργειακό ρεαλισμό»

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα προβάλλεται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας προσέγγισης. Η στρατηγική που έχει διατυπωθεί από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και υλοποιείται από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου βασίζεται σε έναν σαφή άξονα: η απανθρακοποίηση παραμένει στόχος, αλλά με ρυθμούς που δεν διαταράσσουν την οικονομία.

Η έγκριση της πρώτης υπεράκτιας έρευνας υδρογονανθράκων μετά από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες σηματοδοτεί αυτή τη στροφή. Δεν πρόκειται για εγκατάλειψη της πράσινης μετάβασης, αλλά για προσαρμογή της στα δεδομένα της ενεργειακής ασφάλειας.

Ανάλογες επιλογές παρατηρούνται διεθνώς. Στο Μεξικό, η πρόεδρος Claudia Sheinbaum επανεξετάζει τη στάση της απέναντι στη μέθοδο fracking, αναγνωρίζοντας ότι η ενεργειακή εξάρτηση δεν αφήνει περιθώρια απόλυτων επιλογών.

Η αντίφαση γίνεται ακόμη πιο έντονη αν συγκριθεί με τις προειδοποιήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, ο οποίος είχε τονίσει ότι δεν πρέπει να εγκριθούν νέα κοιτάσματα αν ο κόσμος θέλει να πετύχει τους στόχους της Συμφωνία του Παρισιού.

Ωστόσο, η πραγματικότητα κινείται αλλού: περισσότερα από 180 νέα πεδία πετρελαίου και φυσικού αερίου εγκρίθηκαν την περίοδο 2021-2025, αποδεικνύοντας ότι η ενεργειακή πολιτική διαμορφώνεται πλέον με όρους ισορροπίας και όχι ιδεολογικής καθαρότητας.

Διαβάστε επίσης: Ραγδαίες αλλαγές στην ενεργειακή εξάρτηση: Η ΕΕ απομακρύνεται από τα ορυκτά καύσιμα