Ξεκίνησαν σήμερα οι συνομιλίες Ιράν και ΕΕ3. Η Τεχεράνη καλείται να επιτρέψει ελέγχους στον ΟΗΕ, διαφορετικά κινδυνεύει με κυρώσεις

Οι διαπραγματεύσεις στη Γενεύη μεταξύ Ιράν και των τριών ισχυρών ευρωπαϊκών χωρών (Γαλλία, Βρετανία, Γερμανία – Ε3) διεξάγονται σε κλίμα έντονης πίεσης. Οι Ευρωπαίοι προειδοποιούν την Τεχεράνη ότι χωρίς σαφείς παραχωρήσεις και επανεκκίνηση της συνεργασίας με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), ενδέχεται να ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός «snapback» κυρώσεων στον ΟΗΕ μέχρι τον Οκτώβριο. Πρόκειται για το τελευταίο χαρτί της Δύσης, καθώς η Συμφωνία του 2015 (JCPOA) βρίσκεται πλέον ένα βήμα πριν την οριστική κατάρρευση.

Οριακό δίλημμα: Διπλωματία ή κυρώσεις

Το Παρίσι, το Λονδίνο και το Βερολίνο είχαν προαναγγείλει πως θα αποφασίσουν έως το τέλος Αυγούστου αν θα δώσουν μικρή «παράταση» στην Τεχεράνη, υπό την προϋπόθεση ότι:

1. Θα επιτραπεί η άμεση επιστροφή των επιθεωρητών του ΟΗΕ, με πλήρη λογοδοσία για τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου.
2. Θα επανεκκινήσει ο διάλογος με τις ΗΠΑ, έστω και μέσω τρίτων, παρότι η ιρανική πλευρά επιμένει ότι δεν δέχεται άμεσες συνομιλίες με την Ουάσιγκτον.

Η συνάντηση έγινε λίγους μόλις μήνες μετά τον βομβαρδισμό από ΗΠΑ και Ισραήλ ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων (Ιούνιος), γεγονός που έχει οξύνει την καχυποψία και τη ρητορική της Τεχεράνης.

Ο Ιρανός υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γκαριμπαμπαντί επανέλαβε ότι η χώρα παραμένει προσηλωμένη στη διπλωματία:
«Ήρθε η στιγμή για το Συμβούλιο Ασφαλείας και το Ε3 να κάνουν τη σωστή επιλογή και να δώσουν χρόνο και χώρο στη διπλωματία», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Το ζήτημα του εμπλουτισμού

Η ουσία της αντιπαράθεσης παραμένει το ιρανικό πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου. Σύμφωνα με τη Δύση:

• Το Ιράν έχει ήδη εμπλουτίσει ουράνιο σε επίπεδα έως 60% καθαρότητας, μόλις ένα βήμα πριν την παραγωγή «οπλικής ποιότητας» (90%).
• Προ της ισραηλινο-αμερικανικής επίθεσης στις 13 Ιουνίου, τα αποθέματα αυτά ήταν θεωρητικά αρκετά για την παραγωγή έξι πυρηνικών όπλων, αν γινόταν περαιτέρω επεξεργασία.
• Οι εγκαταστάσεις υπέστησαν σοβαρές ζημιές, όμως η Τεχεράνη δεν έχει επιτρέψει ακόμη την επιστροφή της ΙΑΕΑ, επικαλούμενη θέματα ασφάλειας.

Η αδιαφάνεια γύρω από τα αποθέματα ουρανίου και οι καθυστερήσεις στον διάλογο ενισχύουν την υποψία ότι το Ιράν προσπαθεί να κερδίσει χρόνο, αποφεύγοντας δεσμεύσεις.

Η ευρωπαϊκή και διεθνής διάσταση

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ως συντονιστής της Συμφωνίας του 2015, συμμετέχει επίσης στη Γενεύη. Το κλίμα είναι βαρύ, καθώς, η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ κατηγορούν το Ιράν ότι προσεγγίζει επικίνδυνα την ικανότητα παραγωγής πυρηνικού όπλου. Ενώ, η Τεχεράνη το αρνείται, δηλώνοντας ότι το πρόγραμμα είναι αποκλειστικά ειρηνικό.

Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές χώρες γνωρίζουν πως μια ενδεχόμενη κατάρρευση των συνομιλιών θα ενισχύσει τη γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή και θα τροφοδοτήσει νέα ενεργειακή ανασφάλεια, ειδικά σε μια περίοδο που οι διεθνείς αγορές παραμένουν ευάλωτες.

Αν μέχρι το τέλος Αυγούστου δεν υπάρξει πρόοδος, η Ευρώπη αναμένεται να κινηθεί προς το «snapback» των κυρώσεων στον ΟΗΕ, μια διαδικασία που θα επαναφέρει όλα τα προ του 2015 μέτρα κατά της Τεχεράνης. Η απόφαση αυτή θα έχει τεράστιες επιπτώσεις τόσο στην οικονομία του Ιράν όσο και στη σταθερότητα της περιοχής.

Η έκβαση παραμένει αβέβαιη: το ερώτημα είναι αν το Ιράν θα επιλέξει να κάνει έστω και μερικές παραχωρήσεις ή αν θα συνεχίσει την τακτική της καθυστέρησης, οδηγώντας αναπόφευκτα σε νέα ρήξη με τη Δύση.

Διαβάστε επίσης: Ιράν-Ευρώπη: Η τελευταία διπλωματική «ζαριά» για το πυρηνικό πρόγραμμα