Εργοληπτικά πτυχία και Υπερ-συμβάσεις: Το αδιέξοδο των μικρότερων εταιρειών

Η ολοκλήρωση των έργων ύψους 3,5 δισ. ευρώ που εκτελούν σήμερα οι μικρότερες εργοληπτικές επιχειρήσεις (6ης τάξης και κάτω) δημιουργεί συνθήκες «κενού αντικειμένου» για περίπου 550 εταιρείες του κλάδου. Το επόμενο πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων προσανατολίζεται σε υπερ-συμβάσεις και έργα μεγάλης κλίμακας, τα οποία απορροφώνται κυρίως από τους ισχυρούς ομίλους που ήδη διαχειρίζονται ανεκτέλεστο ύψους άνω των 20 δισ. ευρώ (17,5 δισ. σε εξέλιξη και 5 δισ. σε φάση συμβασιοποίησης).

Ζήτημα εργοληπτικών πτυχίων

Η λειτουργία των μικρότερων επιχειρήσεων εξαρτάται από τα εργοληπτικά πτυχία, τα οποία αποτελούν τον μοναδικό μηχανισμό πρόσβασης σε διαγωνισμούς. Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο έχει οδηγήσει σε σειρά δυσλειτουργιών:

Ηλεκτρονική πλατφόρμα: απορρίπτει φακέλους για τυπικούς λόγους, προκαλώντας πολλαπλές και κοστοβόρες επανυποβολές.

Ερμηνευτικές εκκρεμότητες: δεν έχουν εκδοθεί εγκύκλιοι για κρίσιμα ζητήματα, όπως η αναγνώριση «δάνειας εμπειρίας» ή η μέθοδος αποσβέσεων μηχανολογικού εξοπλισμού.

Διοικητική αδράνεια: από περίπου 3.000 φακέλους (600 εταιρειών και 2.500 ατομικών γραφείων), έχουν εξεταστεί μόλις τρεις, λόγω τετράμηνης ακινησίας της αρμόδιας επιτροπής μετά την αποχώρηση του προέδρου της.

Υποχρεωτική μετατόπιση σε υπεργολαβίες

Δεδομένου ότι οι νέες προκηρύξεις ενοποιούν τα έργα σε υπερ-συμβάσεις, οι μικρότερες εταιρείες ωθούνται στη θέση του υπεργολάβου. Ωστόσο, δεν υφίσταται ρυθμιστικό πλαίσιο που να διασφαλίζει:

επαρκές περιθώριο κέρδους,

έγκαιρη πληρωμή,

συνέχιση ισχύος εργοληπτικού πτυχίου βάσει της υπεργολαβικής εμπειρίας.

Προτάσεις στήριξης του κλάδου

Οι εκπρόσωποι των εργοληπτικών οργανώσεων ζητούν:

Κατακερματισμό έργων μικρότερης κλίμακας με δημόσια χρηματοδότηση.

Ευέλικτα ΣΔΙΤ με τραπεζική κάλυψη και όρους συμμετοχής προσαρμοσμένους σε μικρομεσαίες εταιρείες.

Ενεργοποίηση Μητρώου Ιδιωτικών Έργων για ποιοτικό έλεγχο και πρόσβαση σε μεγαλύτερη αγορά.

Ενίσχυση εξωστρέφειας με στόχευση σε έργα στα Βαλκάνια.

Κίνδυνος συγκέντρωσης

Η αγορά συγκεντρώνεται γύρω από τέσσερις μεγάλους ομίλους, οι οποίοι απορροφούν όχι μόνο έργα αλλά και εξειδικευμένο προσωπικό. Η ΠΕΔΜΕΔΕ προειδοποιεί ότι η αποδέσμευση προσωπικού από μικρότερες εταιρείες οδηγεί αυτόματα σε ενίσχυση των ισχυρών, υπονομεύοντας την πολυφωνία, την περιφερειακή ανάπτυξη και τον ανταγωνισμό.

Η συρρίκνωση του μικρομεσαίου κατασκευαστικού ιστού συνιστά όχι μόνο επιχειρηματικό αλλά και θεσμικό ζήτημα. Το ερώτημα είναι αν θα διαμορφωθεί ένα συνεκτικό πλαίσιο που θα επιτρέψει τη βιωσιμότητα των μικρότερων εταιρειών ή αν το πεδίο των δημοσίων έργων θα παραδοθεί πλήρως στους μεγάλους ομίλους.