Το ΔΝΤ εκτιμά ότι η ενεργειακή κρίση κοστίζει περίπου 400 ευρώ στο ελληνικό νοικοκυριό, προειδοποιώντας για πολύ μεγαλύτερες επιβαρύνσεις
Η ενεργειακή κρίση επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο και μαζί της επανέρχεται ο φόβος για ένα νέο κύμα πίεσης στα νοικοκυριά, στις επιχειρήσεις και στα δημόσια οικονομικά. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποιεί ότι, παρά το γεγονός πως οι επιπτώσεις παραμένουν -προς το παρόν- διαχειρίσιμες για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί απότομα εάν συνεχιστεί η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή και παραταθεί η ένταση στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσίασε το ευρωπαϊκό τμήμα του ΔΝΤ στο Eurogroup και στο Ecofin, το μέσο κόστος της ενεργειακής κρίσης για ένα ευρωπαϊκό νοικοκυριό υπολογίζεται περίπου στα 375 ευρώ μέσα στο 2026, ποσό που αντιστοιχεί στο 0,7% της συνολικής κατανάλωσης. Ωστόσο, πίσω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο κρύβονται τεράστιες αποκλίσεις, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται στις χώρες που παραμένουν ιδιαίτερα εκτεθειμένες.
Για το ελληνικό νοικοκυριό, ο «λογαριασμός» εκτιμάται κοντά στα 400 ευρώ, επίπεδο αισθητά υψηλότερο από πολλές χώρες της Βόρειας Ευρώπης, σε μια περίοδο κατά την οποία η ακρίβεια, οι τιμές καυσίμων και ο ενεργειακός πληθωρισμός πιέζουν ήδη έντονα τα εισοδήματα.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, όμως, βρίσκεται στα δυσμενή σενάρια που επεξεργάζεται το Ταμείο. Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης της κρίσης στις διεθνείς αγορές ενέργειας, η επιβάρυνση θα μπορούσε να εκτιναχθεί ακόμη και στα 1.750 ευρώ ανά νοικοκυριό, προκαλώντας σοβαρούς κραδασμούς στην κατανάλωση, στην ανάπτυξη και στη συνοχή των οικογενειακών προϋπολογισμών.
Η παρέμβαση της αναπληρώτριας διευθύντριας του ευρωπαϊκού τμήματος του ΔΝΤ, Ογιά Τσελασούν, κατά τη συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης είχε σαφές μήνυμα: η Ευρώπη πρέπει να εγκαταλείψει σταδιακά τις οριζόντιες επιδοτήσεις και να στραφεί σε πολύ πιο στοχευμένα μέτρα στήριξης, καθώς το κόστος για τα δημόσια οικονομικά αυξάνεται επικίνδυνα.
Το ΔΝΤ απορρίπτει τα γενικευμένα μέτρα – «Καίνε» τα δημόσια ταμεία χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα
Το Ταμείο εμφανίζεται ιδιαίτερα επικριτικό απέναντι στο μοντέλο των οριζόντιων παρεμβάσεων που ακολούθησαν τα περισσότερα κράτη-μέλη από την έναρξη της ενεργειακής κρίσης. Τα επικαιροποιημένα στοιχεία δείχνουν ότι περίπου το 70% των μέτρων που εφαρμόστηκαν στην Ευρώπη είχαν μη στοχευμένο χαρακτήρα, επικεντρώθηκαν κυρίως στη συγκράτηση των τιμών και δεν κατευθύνθηκαν αποκλειστικά στα πιο αδύναμα νοικοκυριά. Μόλις το 30% των παρεμβάσεων αφορούσε ουσιαστικά ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Το ΔΝΤ θεωρεί ότι οι οριζόντιες μειώσεις φόρων, τα πλαφόν και οι γενικευμένες επιδοτήσεις καυσίμων ή ηλεκτρικής ενέργειας δημιουργούν τεράστιο δημοσιονομικό βάρος χωρίς να επιτυγχάνουν πραγματικά στοχευμένη ανακούφιση. Η βασική λογική του Ταμείου είναι ότι οι υψηλές διεθνείς τιμές ενέργειας πρέπει σε έναν βαθμό να περνούν στους τελικούς καταναλωτές ώστε να ενισχύονται τα κίνητρα εξοικονόμησης ενέργειας και περιορισμού της κατανάλωσης. Για τον λόγο αυτό, το ΔΝΤ -σε πλήρη ευθυγράμμιση με την Κομισιόν- προκρίνει ένα μοντέλο αυστηρά στοχευμένων ενισχύσεων μέσω των υφιστάμενων κοινωνικών μηχανισμών, απορρίπτοντας τη γενικευμένη δημοσιονομική χαλάρωση.
Το μήνυμα προς τις κυβερνήσεις είναι σαφές: η ενεργειακή κρίση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με ανεξέλεγκτες επιδοτήσεις που εκτινάσσουν το δημόσιο κόστος και επιβαρύνουν τη βιωσιμότητα των προϋπολογισμών. Ωστόσο, για χώρες όπως η Ελλάδα, η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη ένταση, καθώς η οικονομία εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από χαμηλότερα εισοδήματα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, υψηλή ενεργειακή επιβάρυνση και μεγάλη εξάρτηση από εξωτερικούς παράγοντες, όπως ο τουρισμός και η πορεία των βασικών εμπορικών εταίρων.
Αξιωματούχοι του Ταμείου αναγνωρίζουν ότι η Νότια Ευρώπη εμφανίζει σχετική ανθεκτικότητα, αλλά επισημαίνουν ότι η Ελλάδα παραμένει ευάλωτη σε διεθνείς αναταράξεις, ειδικά σε περίπτωση παρατεταμένης ενεργειακής αστάθειας ή νέας επιβράδυνσης της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Καύσιμα-φωτιά, πληθωρισμός και φόβοι νέου κύματος ακρίβειας στην Ελλάδα
Την ώρα που το ΔΝΤ προειδοποιεί για τις δημοσιονομικές ισορροπίες, τα στοιχεία της αγοράς καυσίμων δείχνουν ότι το ενεργειακό κόστος έχει ήδη προκαλέσει ισχυρό πλήγμα στην ελληνική οικονομία. Μέσα στους δύο πρώτους μήνες των συγκρούσεων με επίκεντρο το Ιράν, οι Έλληνες καταναλωτές πλήρωσαν περισσότερα από 400 εκατ. ευρώ επιπλέον για βενζίνες, πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης, εξαιτίας της εκρηκτικής ανόδου των διεθνών τιμών πετρελαίου. Την ίδια στιγμή, τα κρατικά ταμεία κατέγραψαν υπερέσοδα άνω των 90 εκατ. ευρώ μόνο από τον ΦΠΑ που προέκυψε λόγω των αυξημένων τιμών καυσίμων, γεγονός που αναζωπυρώνει τη συζήτηση για το εάν απαιτούνται πιο επιθετικές παρεμβάσεις ανακούφισης.
Η αμόλυβδη βενζίνη από τα 1,751 ευρώ το λίτρο πριν από την έναρξη της κρίσης εκτοξεύθηκε πάνω από τα 2 ευρώ, αγγίζοντας τα 2,068 ευρώ το λίτρο στις αρχές Μαΐου. Ακόμη πιο έντονη ήταν η εικόνα στο ντίζελ κίνησης, το οποίο ξεπέρασε προσωρινά ακόμη και την τιμή της βενζίνης, προκαλώντας σοβαρή επιβάρυνση σε μεταφορές, logistics και επαγγελματίες.
Οι πιέσεις αυτές μεταφέρθηκαν άμεσα στον πληθωρισμό. Στην Ελλάδα ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε από το 3,4% τον Μάρτιο στο 4,6% τον Απρίλιο, με τον ενεργειακό πληθωρισμό να παραμένει αισθητά πιο επιθετικός σε σχέση με πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες.
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η Ελλάδα, παρά τα χαμηλότερα εισοδήματα στην ΕΕ, συγκαταλέγεται πλέον στις ακριβότερες αγορές καυσίμων στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, η χώρα βρίσκεται στην τέταρτη ακριβότερη θέση στη βενζίνη και στην έκτη θέση στο ντίζελ κίνησης. Οι νέες εντάσεις στα Στενά του Ορμούζ και η διατήρηση των διεθνών τιμών πετρελαίου πάνω από τα 110 δολάρια το βαρέλι ενισχύουν τους φόβους ότι το νέο κύμα ακρίβειας δεν έχει ακόμη κορυφωθεί.
Στο κυβερνητικό επιτελείο παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, με πληροφορίες να αναφέρουν ότι η παράταση της επιδότησης στο ντίζελ κίνησης θεωρείται πλέον σχεδόν αναπόφευκτη, καθώς οι πιέσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις εντείνονται καθημερινά.
Διαβάστε επίσης: Diesel σε επιδότηση διαρκείας; Το σχέδιο της κυβέρνησης για φρένο στις τιμές καυσίμων
Μ.Η.Τ. 242183