Διαρκής αξιολόγηση εργαζομένων σε κρίσιμα πόστα, εκπαίδευση με προσομοιωτές στα πρότυπα της πολιτικής αεροπορίας και ψυχομετρικά τεστ, χτυπούν την πόρτα του ελληνικού σιδηροδρόμου. Οι πρώτες αξιολογήσεις έχουν ήδη ξεκινήσει, με τον νέο αναπληρωτή υπουργό Μεταφορών, Κωνσταντίνο Κυρανάκη, να αποκαλύπτει σήμερα σε τηλεοπτική του συνέντευξη, ότι δύο άτομα έχουν απομακρυνθεί διότι βρέθηκαν υπό την επήρεια ουσιών.
Πρόκειται, σύμφωνα με πληροφορίες, για δύο εκπαιδευόμενους, έναν σταθμάρχη κι έναν κλειδούχο, που δεν είχαν ακόμη ολοκληρώσει το πρόγραμμα εκπαίδευσης και κατά τον αιφνιδιαστικό έλεγχο πιάστηκαν από το ναρκοτέστ. «Η πρώτη πρωτοβουλία που λάβαμε είναι η επαναξιολόγηση του ανθρώπινου προσωπικού, οι διάλογοι της ντροπής που ακούσαμε τις τελευταίες ημέρες από τα ηχητικά των ημερών της τραγωδίας, δεν τιμούν κανέναν και πρέπει να αποτελέσουν παρελθόν», είπε ο κ. Κυρανάκης, σημειώνοντας ότι η επαναξιολόγηση των υπαλλήλων στα σταθμαρχεία γίνεται με ψυχομετρικά τεστ, τεστ αντανακλαστικών και δοκιμές σε συνθήκες χρονικής πίεσης.
Το προηγούμενο διάστημα, ο ΟΣΕ με σειρά αναθέσεων περί τα μέσα Μαρτίου ξεκίνησε την επανεκπαίδευση σταθμαρχών, ψυχομετρικά τεστ σε 59 σταθμάρχες, αλλά και ιατρικές εξετάσεις και ελέγχους, σε συνεργασία με διαγνωστικά κέντρα ανά την Ελλάδα, για 250 απασχολούμενους και εκπαιδευόμενους σταθμάρχες και κλειδούχους.
Διαγωνισμός για ψυχομετρικά τεστ
Μάλιστα, πριν δέκα ημέρες, βγήκε στον αέρα διαγωνισμός από τον ΟΣΕ για την παροχή υπηρεσιών ψυχομετρικών εξετάσεων για δύο χρόνια σε προσωπικό που απασχολείται στα κρίσιμα καθήκοντα σταθμάρχη, κλειδούχου, μηχανοδηγού, δρεζινοδηγού, τεχνικού επιθεωρητή και φύλακα ισόπεδων διαβάσεων. Η ψυχοτεχνική αξιολόγηση, που θα γίνεται σε ειδικό κέντρο του αναδόχου, αφορά στην όραση, την ακοή, την προσοχή και αυτοσυγκέντρωση, τον χρόνο κίνησης και αντίδρασης σε οπτικά και ακουστικά ερεθίσματα, τα όρια ψυχικής καταπόνησης, τον προσανατολισμό, το επίπεδο νοημοσύνης, αλλά και την προσωπικότητα.
Από αυτά τα τεστ, θα πρέπει να διαπιστώνεται η καταλληλότητα ή μη του εξεταζόμενου, τα όρια ασφάλειάς του, κατά πόσο είναι επιρρεπής σε ατύχημα, καθώς και τα όρια αποκατάστασης μετά από συμβάν-ατύχημα. Η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης ανέρχεται σε 128.960 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ. Οι προσφορές αναμένεται να υποβληθούν στις 15 Απριλίου.
Στο ραντάρ μετά το πόρισμα
Θρυαλλίδα αποφάσεων ήταν η δημοσιοποίηση του πορίσματος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, που περιέγραψε γλαφυρά όχι μόνο την ασφυκτική πίεση, υπό την οποία εργαζόταν την ημέρα του τραγικού δυστυχήματος ο μοιραίος σταθμάρχης, αλλά και τις δύσκολες συνθήκες που βιώνει το «αποψιλωμένο» προσωπικό σε κρίσιμες ειδικότητες. Είναι χαρακτηριστικό ότι καταλήγει πως «το προσωπικό που εκτελεί κρίσιμα καθήκοντα ασφαλείας εργαζόταν πέρα από το όριο που είναι ανθρωπίνως αποδεκτό με βιώσιμο τρόπο».
Οι διερευνητές της εθνικής αρχής διαπίστωσαν, ακόμα, ότι οι δεξιότητες των σταθμαρχών του ΟΣΕ δεν είναι στο επίπεδο που θα έπρεπε, ώστε όσοι λαμβάνουν το πιστοποιητικό τους να μπορούν να εκτελούν τα καθήκοντά τους με ασφάλεια. «Τόσα χρόνια δεν είχαν κόσμο, δούλευαν άνθρωποι 20, 25 και 29 μέρες χωρίς ρεπό, αλλά ήταν τρομερά έμπειροι. Το νέο προσωπικό αυτό δεν μπόρεσε να το αντέξει», είπε χαρακτηριστικά το μέλος της επιτροπής, πολιτικός μηχανικός, Κωνσταντίνος Καπετανίδης, κατά την παρουσίαση του πορίσματος.
Επισημαίνεται, επίσης, η απουσία μηχανισμού επιθεώρησης της απόδοσής των εργαζόμενων σε κρίσιμες ειδικότητες τόσο στον διαχειριστή υποδομής όσο και στη Hellenic Train. Παράλληλα, ασκείται κριτική και στον ΟΣΕ και στη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) για την αδυναμία τους να διακρίνουν τους λειτουργικούς κινδύνους στον ελληνικό σιδηρόδρομο. Ως αποτέλεσμα, ο ΟΣΕ επαναπαύθηκε στην τήρηση του Γενικού Κανονισμού Κυκλοφορίας, που αποδείχθηκε ότι δεν αρκεί.
«Αυτή τη στιγμή, παρά τις πολύ μεγάλες προσπάθειες που έχουν γίνει και τα έργα που έχουν δρομολογηθεί και κάποια έχουν εκτελεστεί, ακόμη και σήμερα ο ανθρώπινος παράγοντας είναι κυρίαρχος», ανέφερε ο κ. Κυρανάκης στη συνέντευξή του, υπογραμμίζοντας πως προτεραιότητά του είναι ο μηδενισμός της πιθανότητας σύγκρουσης τρένων, «μια πιθανότητα που είναι εφιάλτης για την ελληνική κοινωνία», όπως είπε.
Συρρίκνωση του προσωπικού
Όλες οι παραπάνω διαχρονικές ανεπάρκειες και ελλείψεις αποδίδονται, σε μεγάλο βαθμό, στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, που έφεραν τη βίαιη αποψίλωση του ΟΣΕ από προσωπικό, κυρίως κρίσιμων ειδικοτήτων, λόγω μετατάξεων, αθρόων συνταξιοδοτήσεων και μηδενικών προσλήψεων. Ενδεικτικά, ο ΟΣΕ από τους 3.446 εργαζόμενους το 2010, έπεσε το 2011 στους 2.245, με ένα οργανόγραμμα που 2.097 εργαζόμενων. Προσωπικό που όχι μόνο δεν έχει φτάσει έκτοτε, αλλά διαρκώς συρρικνώνεται.
Σήμερα, αριθμεί 1.186 άτομα, εκ των οποίων μόνιμοι είναι μόνο οι 554, ενώ οι υπόλοιποι 632 είναι με μπλοκάκια σε ειδικότητες σταθμαρχών, κλειδούχων. Σε αυτούς προστίθενται123 φύλακες ισόπεδων διαβάσεων με σύμβαση ορισμένου χρόνου που λήγει τέλος Ιουνίου. Ενδεικτικό της υποστελέχωσης είναι το γεγονός πως ενώ στην Ευρώπη αντιστοιχούν κατά μέσο όρο 2 εργαζόμενοι ανά χιλιόμετρο γραμμής, στην Ελλάδα το 2020 υπήρχε 0,5 εργαζόμενος ανά χλμ. γραμμής.
Μέσα στα τελευταία 15 χρόνια, οι μόνες προσλήψεις στον ΟΣΕ ήταν 23 άτομα από το 2015 ως το 2018. Και παρότι τον Δεκέμβριο του 2022 ξεκίνησε διαγωνισμός με fast track διαδικασίες μέσω ΑΣΕΠ για 110 άτομα, μέχρι σήμερα, αυτός δεν έχει ολοκληρωθεί. Σύμφωνα με τον αναπληρωτή υπουργό, αυτές οι προσλήψεις αναμένονται εντός του έτους, όμως οι εν λόγω ρυθμοί δεν μπορούν να συνεχιστούν καθώς ο σιδηρόδρομος χρειάζεται στελέχη.
Για να μπουν νέα, ειδικευμένα στελέχη της αγοράς στη νέα εταιρεία «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος», που ως το τέλος του έτους θα διαδεχθεί τον παλιό ΟΣΕ, το υπουργείο καταρτίζει λίστα Ελλήνων του εξωτερικού, που κατέχουν σήμερα θέσεις ευθύνης, ως μεσαία ή και υψηλά στελέχη σε σιδηροδρομικές εταιρείες ή δίκτυα σε Ευρώπη, Ασία και αραβικές χώρες. «Τους λέμε ότι μέσα από την νέα εταιρεία που δημιουργείται, θα έχουν την ευκαιρία να έρθουν με καλύτερους μισθούς για να αναλάβουν αντίστοιχες θέσεις στη χώρα τους. Και αυτό είναι κάτι που θέλω να ακουστεί σε όλες τις οικογένειες που έχουν τα παιδιά τους στο εξωτερικό και έχουν καταρτιστεί σε τέτοιες θέσεις», σημείωσε ο κ. Κυρανάκης.
Μ.Η.Τ. 242183