«Τσουβάλιασμα» υποθέσεων στον ΟΠΕΚΕΠΕ: Νομικοί βλέπουν μεγάλες αποκλίσεις στις κατηγορίες

Δικογραφία ΟΠΕΚΕΠΕ: Από σοβαρές κατηγορίες έως ποινικοποίηση απλών ερωτημάτων. Τι επισημαίνουν νομικοί και ποιο το πολιτικό παρασκήνιο

Σε νέα φάση εισέρχεται η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, καθώς η δικογραφία που διαβιβάστηκε στη Βουλή από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία φέρνει στο φως ένα πολυσύνθετο και ανομοιογενές πλέγμα υποθέσεων, προκαλώντας έντονο προβληματισμό σε νομικούς κύκλους για τον τρόπο αξιολόγησης και παρουσίασης των στοιχείων.

Η αρχική πολιτική εντύπωση που δημιουργήθηκε, λόγω του μεγάλου αριθμού εμπλεκομένων προσώπων, δίνει σταδιακά τη θέση της σε μια πιο ψύχραιμη ανάλυση του περιεχομένου της δικογραφίας, η οποία ξεπερνά τις 120 σελίδες. Σύμφωνα με νομικές πηγές, η εισαγγελική αξιολόγηση βασίζεται κυρίως σε συνομιλίες μεταξύ βουλευτών, συνεργατών τους και της διοίκησης του οργανισμού, που αφορούν το 2021 και επανεξετάστηκαν τους τελευταίους μήνες, ενώ σε πρώτο χρόνο είχαν τεθεί στο αρχείο ως μη ποινικά αξιοποιήσιμες.

Κεντρικό σημείο της κριτικής αποτελεί η λεγόμενη «ομαδοποίηση» υποθέσεων με εντελώς διαφορετικό ποινικό και οικονομικό αποτύπωμα. Νομικοί επισημαίνουν ότι περιπτώσεις με σοβαρές ενδείξεις παρανομίας εμφανίζονται στο ίδιο πλαίσιο με υποθέσεις περιορισμένης ή και αμφισβητούμενης ποινικής βαρύτητας, δημιουργώντας μια εικόνα γενικευμένης εμπλοκής που δεν ανταποκρίνεται πάντα στην ουσία των επιμέρους στοιχείων.

Από βαριές κατηγορίες έως αμφισβητούμενες ερμηνείες

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζουν σαφή ποινικά χαρακτηριστικά. Αναφέρεται χαρακτηριστικά η υπόθεση της Κατερίνας Παπακώστα, η οποία θεωρείται από τις πλέον επιβαρυντικές, τόσο λόγω της φύσης της φερόμενης παρέμβασης, που σχετίζεται με πλαστογράφηση, όσο και λόγω του ύψους της ζημίας, η οποία εκτιμάται ότι φτάνει τις 142.000 ευρώ. Ωστόσο, νομικοί επισημαίνουν ότι στον υπολογισμό της ζημίας περιλαμβάνονται ποσά που εισπράχθηκαν και τα επόμενα χρόνια, γεγονός που εγείρει ερωτήματα ως προς τη χρονική σύνδεση της φερόμενης πράξης με το συνολικό οικονομικό αποτέλεσμα.

Αντίστοιχα, επιβαρυντικά στοιχεία φαίνεται να προκύπτουν και για άλλες περιπτώσεις, όπου γίνεται λόγος για άμεσες παρεμβάσεις σε διοικητικά ή ηλεκτρονικά συστήματα, με αναφορές σε «χειροκίνητες» τροποποιήσεις δεδομένων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εισαγγελική προσέγγιση εστιάζει στην ενεργή συμμετοχή και την πρόθεση επηρεασμού της διαδικασίας.

Στον αντίποδα, ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις που εγείρουν έντονες αντιδράσεις ως προς την ποινική τους αξιολόγηση. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Δημήτρη Βαρτζόπουλου, όπου η εισαγγελική αρχή αποδίδει ποινικό περιεχόμενο σε διατύπωση που περιλαμβάνει ερωτηματική φράση κατά την προώθηση αιτήματος πολίτη. Η υπερασπιστική γραμμή εστιάζει στο γεγονός ότι δεν προκύπτει σαφής προτροπή σε παράνομη πράξη, αλλά απλή διαβίβαση αιτήματος στο πλαίσιο της κοινοβουλευτικής δραστηριότητας.

Ανάλογη είναι και η περίπτωση του Νότη Μηταράκη, ο οποίος υποστηρίζει ότι η εμπλοκή του περιορίζεται στη διαβίβαση επιστολής πολίτη προς τις αρμόδιες αρχές, χωρίς περαιτέρω παρέμβαση. Οι περιπτώσεις αυτές τροφοδοτούν τη συζήτηση για τα όρια μεταξύ θεσμικής διαμεσολάβησης και ποινικά κολάσιμης συμπεριφοράς.

Το «σύστημα» πίσω από τις υποθέσεις και οι πολιτικές προεκτάσεις

Πέρα από τις επιμέρους περιπτώσεις, η δικογραφία αποτυπώνει ένα ευρύτερο μοτίβο λειτουργίας, το οποίο πολλοί χαρακτηρίζουν ως διαχρονικό χαρακτηριστικό του ελληνικού διοικητικού συστήματος. Παραγωγοί που θεωρούν ότι έχουν αδικηθεί ή αντιμετωπίζουν γραφειοκρατικά εμπόδια δεν προσφεύγουν απαραίτητα σε νομικές διαδικασίες, αλλά απευθύνονται σε πολιτικά γραφεία, αναζητώντας ταχύτερη επίλυση των ζητημάτων τους.

Η πρακτική αυτή δημιουργεί ένα πλέγμα πιέσεων και διαμεσολαβήσεων, όπου οι βουλευτές λειτουργούν ως ενδιάμεσοι μεταξύ πολιτών και διοίκησης. Σε πολλές περιπτώσεις, τα ίδια αιτήματα διακινούνται σε περισσότερα από ένα πολιτικά γραφεία, γεγονός που οδηγεί σε πολλαπλές εμπλοκές και ενισχύει την εικόνα ενός άτυπου δικτύου εξυπηρετήσεων.

Στο επίκεντρο της διαδικασίας φαίνεται να βρίσκεται και η διοίκηση του ΟΠΕΚΕΠΕ της περιόδου εκείνης, η οποία καλείται να διαχειριστεί τα αιτήματα και να αποφασίσει για την τύχη τους. Σύμφωνα με τα στοιχεία της δικογραφίας, καταγράφεται μια τάση ανταπόκρισης σε πολιτικές πιέσεις, με στόχο -όπως εκτιμούν ορισμένοι- τη διατήρηση ισορροπιών και την εξυπηρέτηση πολιτικών σχέσεων.

Η υπόθεση, ωστόσο, ξεπερνά τα όρια μιας απλής δικαστικής διερεύνησης και αποκτά σαφές πολιτικό βάρος. Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν αφορά μόνο την ποινική αξιολόγηση των πράξεων, αλλά και το κατά πόσο το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο μπορεί να διαχωρίσει με σαφήνεια τη θεμιτή πολιτική παρέμβαση από την παράνομη πρακτική.

Διαβάστε επίσης: Χατζηδάκης για ΟΠΕΚΕΠΕ: «Αμφιβάλλω αν θα κριθούν όλες οι περιπτώσεις αρνητικά από τη Δικαιοσύνη»