ΔΝΤ: Η Ελλάδα στην κορυφή της στεγαστικής κρίσης στην ΕΕ

Τα ελληνικά νοικοκυριά δαπανούν έως και το 35% του εισοδήματός τους για στέγαση, με 1 στα 4 να αντιμετωπίζει υπερβολική επιβάρυνση και πάνω από 40% να έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές.

Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα, σύμφωνα με το ΔΝΤ, δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο αλλά δομικό πρόβλημα με βαθιές κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες. Η πίεση στο εισόδημα, η αύξηση των οφειλών και η επίδραση στο δημογραφικό συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί στοχευμένες παρεμβάσεις σε επίπεδο πολιτικής στέγασης και κοινωνικής προστασίας.

Η Ελλάδα καταγράφει τις χειρότερες επιδόσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς το κόστος στέγασης, σύμφωνα με νέα ανάλυση του International Monetary Fund (ΔΝΤ). Το πρόβλημα λαμβάνει πλέον διαστάσεις κοινωνικής κρίσης, επηρεάζοντας τη φτώχεια, την υγεία, την απασχόληση και το δημογραφικό.

Ελλάδα: Πρωταθλήτρια στο κόστος στέγασης στην ΕΕ

Η έκθεση του ΔΝΤ αποτυπώνει μια ιδιαίτερα επιβαρυμένη κατάσταση για τα ελληνικά νοικοκυριά:

35% του εισοδήματος κατευθύνεται κατά μέσο όρο στη στέγαση (2025) – το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ27
Πάνω από 25% του πληθυσμού βιώνει υπερβολική επιβάρυνση από το κόστος στέγασης
Η Ελλάδα εμφανίζει τον υψηλότερο δείκτη στεγαστικής πίεσης στην Ευρώπη

Παράλληλα, πάνω από 4 στα 10 νοικοκυριά έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές σχετικές με ενοίκια, δάνεια ή λογαριασμούς κοινής ωφέλειας.

Στεγαστική κρίση με κοινωνικές προεκτάσεις

Σύμφωνα με τα ευρήματα της ανάλυσης, η στεγαστική πίεση στην Ελλάδα δεν αποτελεί μόνο οικονομικό ζήτημα, αλλά έχει ευρύτερες επιπτώσεις:

Αυξάνει τον κίνδυνο φτώχειας, με ισχυρότερη συσχέτιση στην ΕΕ
Συνδέεται με επιδείνωση της υγείας και της υποκειμενικής ευημερίας
Λειτουργεί ως φρένο στην απασχόληση και την κινητικότητα εργατικού δυναμικού
Εντείνει το δημογραφικό πρόβλημα, αποθαρρύνοντας την τεκνοποίηση

Ενδεικτικά, η Ελλάδα καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά συνωστισμού κατοικιών (~28%), ενώ η ιδιοκατοίκηση παρουσιάζει διαχρονική υποχώρηση.

Η ευρωπαϊκή εικόνα: Μια κρίση με «κρυφές» διαστάσεις

Η μελέτη του ΔΝΤ με τίτλο “The (Many) Consequences of the Housing Affordability Problem in the EU” τονίζει ότι, παρά την κοινωνική δυσαρέσκεια, οι παραδοσιακοί δείκτες δεν αποτυπώνουν πλήρως το πρόβλημα.

Αιτίες της απόκλισης μεταξύ δεδομένων και πραγματικότητας:

Οι νέοι παραμένουν περισσότερο στο πατρικό ή συγκατοικούν
Ο δείκτης τιμών (HICP) δεν περιλαμβάνει την αγορά κατοικίας
Η στεγαστική πίεση πλήττει δυσανάλογα νέους και χαμηλά εισοδήματα
Πτώση ιδιοκατοίκησης και ρόλος επενδυτών

Σε επίπεδο ΕΕ27, η ιδιοκατοίκηση μειώθηκε από 71% (2012) σε 68,5% (2025). Σύμφωνα με την έκθεση, σημαντικό ρόλο έπαιξε η αυξημένη δραστηριότητα θεσμικών επενδυτών στην αγορά ακινήτων, η οποία ενίσχυσε τις τιμές και περιόρισε την προσφορά για ιδιώτες αγοραστές.

Οι τρεις βασικοί μηχανισμοί πίεσης

Το ΔΝΤ εντοπίζει τρεις βασικούς τρόπους με τους οποίους η στεγαστική κρίση επηρεάζει τις κοινωνίες:

Υποβάθμιση ποιότητας ζωής – αύξηση συνωστισμού και επισφαλούς στέγασης
Χαμένη εργασιακή κινητικότητα – δυσκολία μετακίνησης προς περιοχές με εργασία
Περιορισμός βασικών δαπανών – μείωση δαπανών σε υγεία, εκπαίδευση και διατροφή
Στέγαση και δημογραφικό: ένας κρίσιμος δεσμός

Η οικονομική πίεση από το κόστος στέγασης οδηγεί:

σε αναβολή τεκνοποίησης
σε μείωση γονιμότητας (1,57 → 1,34 στην ΕΕ 2010–2024)
σε αυξημένο άγχος και επιβάρυνση ψυχικής υγείας
Τηλεργασία: μια μερική “βαλβίδα αποσυμπίεσης”

Η εξάπλωση της τηλεργασίας μετά την πανδημία λειτούργησε εν μέρει ανακουφιστικά, επιτρέποντας:

μετακίνηση σε φθηνότερες περιοχές
καλύτερη ισορροπία εργασίας–οικογένειας
περιορισμό της αστικής συγκέντρωσης κόστους στέγασης

.