Η μερική αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας φέρνει προσωρινή ανακούφιση στις αγορές, αλλά οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι παραμένουν υψηλοί στη Μέση Ανατολή.
Τα πρώτα εμπορικά πλοία άρχισαν να διέρχονται εκ νέου από τα Στενά του Ορμούζ, μετά τη συμφωνία εκεχειρίας διάρκειας δύο εβδομάδων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, σηματοδοτώντας μια εύθραυστη αποκλιμάκωση σε μια από τις πιο κρίσιμες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Παρά το άνοιγμα του θαλάσσιου διαδρόμου, τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο. Η κατάσταση παραμένει ρευστή, καθώς η Τεχεράνη διατηρεί το στρατηγικό «χαρτί» του ελέγχου των Στενών, με τη δυνατότητα να τα κλείσει εκ νέου ανά πάσα στιγμή, ασκώντας τεράστια πίεση τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην παγκόσμια οικονομία.
Αντικρουόμενες αφηγήσεις «νίκης»
Και οι δύο πλευρές επιχειρούν να παρουσιάσουν τη συμφωνία ως επιτυχία.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έκανε λόγο για «πλήρη και ολοκληρωτική νίκη», ενώ η ιρανική ηγεσία υποστηρίζει ότι ανάγκασε τον αντίπαλο σε «ιστορική αδυναμία».
Στην πράξη, η συμφωνία μοιάζει περισσότερο με μια προσωρινή ισορροπία δυνάμεων παρά με οριστική διευθέτηση, με κρίσιμα ζητήματα –όπως το πυρηνικό πρόγραμμα και οι περιφερειακές συγκρούσεις– να παραμένουν ανοιχτά.
Ο ρόλος του Ισραήλ και ο «παράγοντας Λίβανος»
Μεγάλο ερωτηματικό αποτελεί η στάση του Ισραήλ. Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ξεκαθάρισε ότι η εκεχειρία δεν επεκτείνεται στο μέτωπο του Λιβάνου, όπου συνεχίζονται οι επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ.
Μάλιστα, η ισραηλινή αεροπορία εξαπέλυσε το μεγαλύτερο κύμα επιθέσεων από την έναρξη των εχθροπραξιών, πλήττοντας δεκάδες στόχους σε Βηρυτό, κοιλάδα Μπεκάα και νότιο Λίβανο.
Η Χεζμπολάχ προειδοποιεί ότι η μη συμπερίληψη του Λιβάνου στην εκεχειρία μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη κατάρρευση της συμφωνίας, αυξάνοντας τον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης στην περιοχή.
Εύθραυστη ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ
Παρά το άνοιγμα των Στενών, η ναυσιπλοΐα απέχει πολύ από την πλήρη κανονικότητα. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός εργάζεται για τη δημιουργία μηχανισμού ασφαλούς διέλευσης, ενώ χιλιάδες ναυτικοί και πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο.
Μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες, όπως η Maersk, τηρούν στάση αναμονής, υπογραμμίζοντας ότι η εκεχειρία δεν εγγυάται ακόμη επαρκές επίπεδο ασφάλειας για την πλήρη αποκατάσταση των δρομολογίων.
Αντίκτυπος σε ενέργεια και αγορές
Η πρώτη αντίδραση των αγορών ήταν θετική, με τις τιμές του πετρελαίου να υποχωρούν κάτω από τα 100 δολάρια, αντανακλώντας την προσωρινή εκτόνωση της κρίσης.
Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι η μεταβλητότητα θα παραμείνει έντονη, καθώς ακόμη και ένα μικρό επεισόδιο μπορεί να διαταράξει εκ νέου την παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία.
Το ευρύτερο γεωπολιτικό αποτύπωμα
Η εκεχειρία επηρεάζει ήδη και άλλα μέτωπα. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τη χαιρέτισε, δηλώνοντας ότι θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο για ανάλογη αποκλιμάκωση με τη Ρωσία.
Την ίδια στιγμή, περιφερειακές δυνάμεις όπως η Τουρκία εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία, ενώ χώρες του Κόλπου παραμένουν σε επιφυλακή λόγω των πρόσφατων επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές.
Ιράν: Στο τραπέζι «διόδια» στα Στενά του Ορμούζ- Σενάρια για έσοδα έως 500 δισ.
Ένα άτυπο και μέχρι σήμερα παράνομο σύστημα χρέωσης για τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ φαίνεται να εισέρχεται στο επίκεντρο των επικείμενων διαπραγματεύσεων μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ, στο πλαίσιο της εκεχειρίας δύο εβδομάδων που άνοιξε εκ νέου το κρίσιμο αυτό πέρασμα στη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Σύμφωνα με το TradeWinds, το οποίο επικαλείται τη βρετανική εφημερίδα Telegraph το σύστημα αυτό, γνωστό ως «τα διόδια της Τεχεράνης», θα μπορούσε να θεσμοθετηθεί σε ενδεχόμενη συμφωνία, αποτελώντας σημαντική πηγή εσόδων για την Τεχεράνη, με τις εκτιμήσεις να ανεβάζουν τη δυνητική αξία του έως και τα 500 δισ. δολάρια, εφόσον εφαρμοστεί σε πλήρη κλίμακα.
Μ.Η.Τ. 242183