ΗΠΑ και Ουκρανία οριστικοποιούν μνημόνιο οικονομικής συνεργασίας με έμφαση στη δημιουργία επενδυτικού ταμείου ανασυγκρότησης

Ένα προσχέδιο συμφωνίας-ορόσημο ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ουκρανία, το οποίο προβλέπει τη δημιουργία επενδυτικού ταμείου και στενή συνεργασία στον τομέα των στρατηγικών ορυκτών, αποκαλύπτει ο Guardian. Πρόκειται για το μνημόνιο πρόθεσης που αναμένεται να υπογραφεί τις επόμενες ημέρες, με στόχο την οριστικοποίηση μιας ευρύτερης οικονομικής εταιρικής σχέσης.

Το έγγραφο, που υπογράφεται από τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ και την Ουκρανή αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Γιούλια Σβιριτένκο, αποτελεί ένα πρώτο βήμα για τη θεσμική δέσμευση των δύο χωρών στη μεταπολεμική ανασυγκρότηση της Ουκρανίας και στην εξασφάλιση πρόσβασης των ΗΠΑ σε κρίσιμες πρώτες ύλες.

Σύμφωνα με το προσχέδιο, που φέρει τη μορφή «Memorandum of Intent», προβλέπεται η δημιουργία επενδυτικού ταμείου ανασυγκρότησης για τη μεταπολεμική οικονομική ανάταξη της Ουκρανίας, ενώ αναγνωρίζεται η «σημαντική χρηματοδοτική και υλική στήριξη» που έχουν προσφέρει οι ΗΠΑ στο Κίεβο από την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022.

Ωστόσο, στο κείμενο δεν διευκρινίζεται αν μελλοντικά έσοδα από τις επενδύσεις θα χρησιμοποιηθούν για την αποπληρωμή της στρατιωτικής βοήθειας που έχει ήδη παρασχεθεί — θέμα που έχει αποκτήσει πολιτική βαρύτητα και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, ειδικά υπό το ενδεχόμενο επιστροφής Τραμπ στην προεδρία.

Η θέση Τραμπ και το ερώτημα της «οφειλής»

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δημόσια ισχυριστεί ότι η Ουκρανία «οφείλει στις ΗΠΑ 300 δισ. δολάρια», ενώ ο πρόεδρος Ζελένσκι αντιτείνει πως η βοήθεια ήταν επιχορήγηση εγκεκριμένη από το Κογκρέσο και όχι δάνειο. Ο Ουκρανός ηγέτης φέρεται διατεθειμένος να αποδεχθεί οικονομική στήριξη υπό μορφή πληρωμών στο μέλλον, όχι όμως αναδρομικά για τη στρατιωτική βοήθεια του πολέμου.

Αυτή η ασάφεια ενδέχεται να πυροδοτήσει νέο γύρο συζητήσεων για τη φύση της δυτικής βοήθειας, με φόντο και την επιδίωξη των ΗΠΑ να διασφαλίσουν εναλλακτικές πηγές κρίσιμων ορυκτών μακριά από την Κίνα.

Η ανακοίνωση της Σβιριτένκο και οι πολιτικές αποχρώσεις της συμφωνίας

Η αντιπρόεδρος της ουκρανικής κυβέρνησης Γιούλια Σβιριτένκο δημοσιοποίησε την υπογραφή του μνημονίου με ανάρτηση στην πλατφόρμα Χ (Twitter), σημειώνοντας πως αυτό ανοίγει τον δρόμο για την τελική συμφωνία. Όπως ανέφερε, η συμφωνία προβλέπει και τη δημιουργία Επενδυτικού Ταμείου για την Ανασυγκρότηση της Ουκρανίας.

Αμερικανοί αξιωματούχοι ευελπιστούν ότι οι τεχνικές συζητήσεις θα ολοκληρωθούν εντός της εβδομάδας και η πλήρης συμφωνία θα είναι έτοιμη ως το τέλος Απριλίου. Ο Μπέσεντ ανέφερε πως πρόκειται ουσιαστικά για συνέχεια παλαιότερης συμφωνίας που είχε υπογραφεί κατά την επίσκεψη Ζελένσκι στην Ουάσινγκτον και πως τώρα «περνούν στο κυρίως σώμα» της τελικής συμφωνίας.

We are happy to announce the signing, with our American partners, of a Memorandum of Intent, which paves the way for an Economic Partnership Agreement and the establishment of the Investment Fund for the Reconstruction of Ukraine. pic.twitter.com/AQsHPkWh5X

— Yulia Svyrydenko (@Svyrydenko_Y) April 17, 2025

Η νέα οικονομική γεωπολιτική Ουάσινγκτον–Κιέβου

Πέρα από την οικονομική διάσταση, η συμφωνία αποκτά έντονη γεωπολιτική βαρύτητα, καθώς εντάσσεται στο στρατηγικό πλαίσιο των ΗΠΑ για απεξάρτηση από κινεζικές πρώτες ύλες και εδραίωση ελέγχου στην ευρασιατική ενεργειακή σκακιέρα. Τα ουκρανικά κοιτάσματα σπάνιων γαιών και κρίσιμων ορυκτών θεωρούνται κλειδί για τη βιομηχανική στρατηγική της Δύσης.

Η εξέλιξη σηματοδοτεί μια νέα φάση στη συμμαχική σχέση ΗΠΑ–Ουκρανίας, με την οικονομική ανοικοδόμηση να αποκτά πλέον θεσμικό βάθος και πολιτικό αντίκρισμα, ακόμη και υπό την απειλή εναλλαγής στην αμερικανική ηγεσία.

Διαβάστε επίσης: Ουκρανία: Υπεγράφη το μνημόνιο προθέσεων με τις ΗΠΑ για τη συμφωνία στα ορυκτά