Το Ιράν διακόπτει τη συνεργασία με τον ΔΟΑΕ μετά από επιθέσεις σε πυρηνικές εγκαταστάσεις, κλιμακώνοντας τη ρήξη με τη Δύση

Στον δρόμο της απομόνωσης βαδίζει ξανά το Ιράν, καθώς η Τεχεράνη προχωρά στην αναστολή της συνεργασίας της με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), μετά τις αεροπορικές επιθέσεις Ισραήλ και ΗΠΑ σε πυρηνικές της εγκαταστάσεις. Το σχετικό νομοσχέδιο, το οποίο εγκρίθηκε με σχεδόν καθολική αποδοχή από την ιρανική Βουλή, έλαβε πλέον και το «πράσινο φως» από το θεοκρατικό Συμβούλιο των Φρουρών, ανοίγοντας τον δρόμο για την τελική επικύρωση από την Προεδρία.

Όπως επιβεβαίωσε ο εκπρόσωπος του Συμβουλίου, Χάντι Τάχαν Ναζίφ, η νομοθετική πρόταση κρίθηκε «σύμφωνη με τη σαρία και το ιρανικό Σύνταγμα», γεγονός που σηματοδοτεί τη σχεδόν βέβαιη αναστολή κάθε θεσμικής συνεργασίας με τον διεθνή οργανισμό. Η εξέλιξη αυτή εντείνει τον πυρηνικό αναθεωρητισμό της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η οποία, παρά τη συμμετοχή της στη Συνθήκη Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων (TNP) από το 1970, απομακρύνεται δραστικά από το διεθνές πλαίσιο ελέγχου.

Η σύγκρουση ως αφετηρία: Ισραήλ και ΗΠΑ χτύπησαν πυρηνικά εργαστήρια

Η αναστολή της συνεργασίας με τον ΔΟΑΕ ήρθε ως άμεση απάντηση στα συντονισμένα πλήγματα του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών σε κρίσιμες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Συγκεκριμένα, στις 13 Ιουνίου το Ισραήλ εξαπέλυσε εκτεταμένη επιχείρηση βομβαρδισμών, πλήττοντας στρατιωτικές και επιστημονικές υποδομές, με στόχο την αποδυνάμωση του πυρηνικού προγράμματος και την εξόντωση κρίσιμων στελεχών του.

Μόλις λίγες ημέρες αργότερα, οι ΗΠΑ κλιμάκωσαν την ένταση με πλήγματα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις Φορντό, Ισφαχάν και Νατάνζ, σε μια πρωτοφανή στρατιωτική ενέργεια, λίγο πριν τεθεί σε εφαρμογή εκεχειρία με παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ. Το Ιράν κατηγόρησε έκτοτε ανοιχτά τον ΔΟΑΕ για απαράδεκτη σιωπή και έλλειψη αντίδρασης στις επιθέσεις, υποστηρίζοντας ότι η πρόσφατη απόφαση του Οργανισμού της 12ης Ιουνίου (με την οποία το Ιράν κατηγορήθηκε για μη τήρηση των υποχρεώσεών του) λειτούργησε ως «διπλωματικό άλλοθι» για τις δυτικές επιθέσεις.

Γιατί τώρα; Το Ιράν δεν αντέδρασε ξαφνικά, αλλά μεθοδικά…

το Ιράν δεν «το θυμήθηκε τώρα» να αντιδράσει, αλλά αυτή η θεσμική κίνηση (η αναστολή της συνεργασίας με τον ΔΟΑΕ) είναι το αποκορύφωμα μιας κλιμακούμενης δυσαρέσκειας και στρατηγικής ρήξης που προετοιμαζόταν εδώ και εβδομάδες, αν όχι μήνες.

Συγκεκριμένα:

• Οι επιθέσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ στις 13 και 16 Ιουνίου αντίστοιχα, ήταν εξαιρετικά στοχευμένες και χτύπησαν την καρδιά του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος (Νατάνζ, Ισφαχάν, Φορντό), με αποτέλεσμα τον θάνατο κορυφαίων επιστημόνων και την καταστροφή υποδομών.

• Το Ιράν αντέδρασε άμεσα με σκληρή ρητορική, αλλά απέφυγε στρατιωτική απάντηση, θέλοντας να φανεί «θεσμικό» και να εκθέσει τη Δύση για την επιλεκτική στάση της. Δηλαδή: «Εμάς μας χτυπάνε και ο ΔΟΑΕ δεν λέει κουβέντα. Αντίθετα, μας κατηγορεί για μη τήρηση των υποχρεώσεών μας».

• Η απόφαση του ΔΟΑΕ στις 12 Ιουνίου (λίγο πριν τα χτυπήματα) λειτούργησε ως καταλύτης: η Τεχεράνη την ερμήνευσε ως νομιμοποίηση των επιθέσεων.

Άρα, η θεσμική αντίδραση μέσω νομοσχεδίου είναι ένα είδος μεθοδικής απάντησης, όχι αυθόρμητης. Δεν είναι η πρώτη φορά που το Ιράν απειλεί ή περιορίζει την πρόσβαση του ΔΟΑΕ, αλλά εδώ το κάνει θεσμοθετημένα και πλήρως εναρμονισμένα με το θεοκρατικό του καθεστώς, με έγκριση δηλαδή των Φρουρών της Επανάστασης.

Γαλλική παρέμβαση και διεθνής ανησυχία για νέα ρήξη

Η γαλλική διπλωματία έσπευσε να προειδοποιήσει για τις σοβαρές συνέπειες μιας οριστικής ρήξης του Ιράν με τον ΔΟΑΕ. Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών κάλεσε την Τεχεράνη να επιστρέψει στον διάλογο το συντομότερο, προκειμένου να επιτευχθεί «μια ισχυρή, επαληθεύσιμη και διαρκής διπλωματική λύση» στο ζήτημα του πυρηνικού της προγράμματος.

Η γαλλική πλευρά υπογράμμισε ότι ο στόχος θα πρέπει να είναι μια νέα συμφωνία που θα σέβεται τη διεθνή αρχιτεκτονική μη διάδοσης και ταυτόχρονα θα καλύπτει τα εύλογα συμφέροντα ασφαλείας της Ευρώπης. Το Παρίσι αποτελεί εδώ και καιρό μια από τις φωνές εντός του δυτικού στρατοπέδου που επιμένουν σε πολιτική προσέγγιση και όχι στρατιωτική κλιμάκωση, την ώρα που οι εξελίξεις τροφοδοτούν μια επικίνδυνη κούρσα αποσταθεροποίησης στη Μέση Ανατολή.

Διαβάστε επίσης: Διάγγελμα Χαμενεΐ: «Μελλοντική επίθεση στο Ιράν θα έχει μεγάλο κόστος»