ΗΠΑ-ΝΑΤΟ: Το Πεντάγωνο μειώνει τη στήριξη προς Ευρώπη και «δείχνει» Κίνα - Η στρατηγική του 2026 (pdf)

Η νέα Εθνική Αμυντική Στρατηγική του Πενταγώνου επιβεβαιώνει ότι οι ΗΠΑ παραμένουν στο ΝΑΤΟ, αλλά περιορίζουν την στήριξη στους Ευρωπαίους συμμάχους

Οι Ηνωμένες Πολιτείες επαναχαράσσουν τη στρατηγική τους στον τομέα της άμυνας, στέλνοντας σαφές μήνυμα προς το ΝΑΤΟ και την Ευρώπη ότι το πλαίσιο ασφάλειας αλλάζει. Η νέα Εθνική Αμυντική Στρατηγική (National Defense Strategy) που δημοσιοποιήθηκε την Παρασκευή επιβεβαιώνει ότι η Ουάσιγκτον θα παραμείνει «κεντρικός παίκτης» στη Συμμαχία, ωστόσο ξεκαθαρίζει ότι ο ρόλος της δεν θα είναι πια ο ίδιος, τουλάχιστον με τους όρους που είχαν διαμορφωθεί τις προηγούμενες δεκαετίες.

Το κείμενο αποτυπώνει μια πιο «σφιχτή» προσέγγιση, εναρμονισμένη με την αρχή «Πρώτα η Αμερική», δίνοντας απόλυτη προτεραιότητα στην υπεράσπιση της αμερικανικής πατρίδας και στην αποτροπή της Κίνας. Σε αυτό το νέο δόγμα, η Ευρώπη καλείται να σηκώσει μεγαλύτερο βάρος της συμβατικής άμυνας, με τις ΗΠΑ να προσφέρουν μεν κρίσιμη υποστήριξη, αλλά πιο περιορισμένη.

Η διατύπωση δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρερμηνείας: οι σύμμαχοι «θα αναλάβουν ηγετικό ρόλο έναντι απειλών που είναι λιγότερο σοβαρές για εμάς αλλά περισσότερο σοβαρές για αυτούς», με τις ΗΠΑ να διατηρούν παρουσία, αλλά χωρίς να θεωρείται δεδομένη η προηγούμενη κλίμακα υποστήριξης.

Ευρώπη: «Δική σας ευθύνη η συμβατική άμυνα»

Το Πεντάγωνο εμφανίζεται να θεωρεί πως οι ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν πλέον την οικονομική και στρατιωτική δυνατότητα να αντιμετωπίσουν τις δικές τους απειλές, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το μέτωπο της Ρωσίας. Στην ουσία, το αφήγημα είναι ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί ως «περιοχή όπου οι ΗΠΑ εγγυώνται τα πάντα», ειδικά όταν η αμερικανική στρατηγική μετακινείται προς την Ασία και τον Ειρηνικό.

Στο έγγραφο μάλιστα αναφέρεται ότι οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ είναι «ισχυρά τοποθετημένοι» ώστε να αναλάβουν πρωτογενή ευθύνη για τη συμβατική άμυνα της Ευρώπης, με «κρίσιμη αλλά πιο περιορισμένη» υποστήριξη από τις ΗΠΑ.

Η συγκεκριμένη γραμμή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς συμπίπτει χρονικά με μια περίοδο έντονης συζήτησης στην Ευρώπη για αύξηση αμυντικών δαπανών, ευρωπαϊκή αμυντική αυτονομία και αναβάθμιση της κοινής βιομηχανικής βάσης εξοπλισμών.

Ουκρανία: Στροφή στο «ευρωπαϊκό βάρος»

Στο ίδιο πνεύμα, η νέα στρατηγική μεταφέρει έμμεσα αλλά καθαρά το κέντρο βάρους της υποστήριξης προς την Ουκρανία στους Ευρωπαίους. Το κείμενο περιγράφει την ανάγκη «να τελειώσει ο πόλεμος», αλλά ταυτόχρονα τονίζει ότι το θέμα είναι «ευρωπαϊκή ευθύνη πρώτα και κύρια», ενώ η διασφάλιση ειρήνης απαιτεί «ηγεσία και δέσμευση» από το ΝΑΤΟ και τις ευρωπαϊκές χώρες.

Η διατύπωση αυτή αναμένεται να εντείνει τις πιέσεις προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να καλύψουν πιο μεγάλο μέρος του κόστους, τόσο σε χρηματοδότηση όσο και σε υλική στήριξη.

Η νέα «πυξίδα» της Ουάσιγκτον: Πατρίδα και Κίνα

Πάνω απ’ όλα, η στρατηγική του Πενταγώνου «κουμπώνει» πάνω στη μεγάλη εικόνα της αμερικανικής αναδιάταξης: η Κίνα και ο Ινδο-Ειρηνικός βρίσκονται στην κορυφή των προτεραιοτήτων, με στόχο την αποτροπή στρατηγικής υπεροχής του Πεκίνου. Ακόμη και όπου οι ΗΠΑ διατηρούν συμμαχίες και βάσεις, το μήνυμα είναι ότι η κατανομή πόρων θα γίνεται με γνώμονα την αντιπαράθεση ισχύος με την Κίνα και την προστασία των αμερικανικών συμφερόντων.

Η στρατηγική αναφέρεται ευρύτερα σε «περιορισμένη υποστήριξη» προς συμμάχους σε Ευρώπη, Μέση Ανατολή και κορεατική χερσόνησο, σηματοδοτώντας αλλαγές που δεν περιορίζονται μόνο στο ευρωπαϊκό πεδίο.

Πολιτικό σήμα και γεωπολιτικό ρίσκο

Αναλυτές εκτιμούν ότι το νέο δόγμα θα έχει διπλή ανάγνωση. Από τη μία, αποτελεί ξεκάθαρη πρόσκληση προς τους συμμάχους να επενδύσουν σοβαρά στη δική τους άμυνα και να μειώσουν την εξάρτηση από την Ουάσιγκτον. Από την άλλη, δημιουργεί ένα παράθυρο αστάθειας, καθώς οι αντίπαλοι των ΗΠΑ ενδέχεται να «τεστάρουν» τα όρια της νέας ισορροπίας, ειδικά σε περιοχές υψηλής έντασης.

Σε κάθε περίπτωση, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι οι όροι της διατλαντικής σχέσης δεν καταργούνται, αλλά επαναπροσδιορίζονται: η Ουάσιγκτον παραμένει σύμμαχος, αλλά ζητά από την Ευρώπη μεγαλύτερη αυτάρκεια, μεγαλύτερη χρηματοδότηση και μεγαλύτερο επιχειρησιακό βάρος.