Οι ΗΠΑ επιχειρούν να ανατρέψουν την κυριαρχία της Κίνας στα κρίσιμα ορυκτά της Αφρικής, με συμφωνίες αγοράς και κρατική χρηματοδότηση

Η παγκόσμια μάχη για τον έλεγχο των κρίσιμων ορυκτών περνά πλέον ανοιχτά από την Αφρική, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιχειρούν να «σπάσουν» την κυριαρχία της Κίνας στις αλυσίδες εφοδιασμού χαλκού, κοβαλτίου και άλλων στρατηγικών μετάλλων που θεωρούνται απαραίτητα για την ενεργειακή μετάβαση, την ηλεκτροκίνηση και τις αμυντικές βιομηχανίες.

Η Ουάσιγκτον, αναγνωρίζοντας ότι υστερεί σε ταχύτητα και κλίμακα έναντι του Πεκίνου, αναζητά νέες ρωγμές στο αφρικανικό μεταλλευτικό τοπίο, επενδύοντας σε συμφωνίες αγοράς παραγωγής, κρατική χρηματοδότηση και εμπορικά σχήματα που παρακάμπτουν την άμεση τοποθέτηση αμερικανικών εταιρειών σε χώρες υψηλού πολιτικού και επενδυτικού ρίσκου.

Στροφή σε συμφωνίες αγοράς αντί άμεσων επενδύσεων

Σε αντίθεση με το κινεζικό μοντέλο, που εδώ και χρόνια βασίζεται σε άμεσες επενδύσεις, κρατικά ελεγχόμενες εταιρείες και καθετοποίηση της παραγωγής και διύλισης, οι ΗΠΑ κινούνται πιο ευέλικτα. Εργαλείο αιχμής αποτελεί η εξασφάλιση δικαιωμάτων σε μερίδια παραγωγής ορυχείων μέσω χρηματοδότησης ή εμπορικών συμφωνιών, πρακτική που επιτρέπει ταχύτερη πρόσβαση σε πρώτες ύλες χωρίς μακροχρόνιες δεσμεύσεις.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η συνεργασία με μεγάλους διεθνείς traders, όπως η Mercuria, αλλά και οι συμφωνίες με κρατικές μεταλλευτικές εταιρείες της Αφρικής, που επιτρέπουν την κατεύθυνση της παραγωγής σε αλυσίδες αξίας ευθυγραμμισμένες με τα αμερικανικά συμφέροντα, ακόμη κι αν η επεξεργασία παραμένει, σε μεγάλο βαθμό, υπό κινεζικό έλεγχο.

Ζάμπια, Γουινέα και Κονγκό στο μικροσκόπιο της Ουάσιγκτον

Το ενδιαφέρον των ΗΠΑ εστιάζεται κυρίως στη Ζάμπια, τη Γουινέα και τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, με το τελευταίο να αποτελεί τον πιο κρίσιμο κρίκο της παγκόσμιας αλυσίδας. Η χώρα παράγει πάνω από το 70% του παγκόσμιου κοβαλτίου και περίπου 3,3 εκατ. μετρικούς τόνους χαλκού ετησίως, καθιστώντας την στρατηγικό πεδίο αντιπαράθεσης.

Ήδη, σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, η κρατική εταιρεία εξόρυξης Gécamines ετοιμάζεται να αποστείλει περίπου 100.000 τόνους χαλκού από την παραγωγή του ορυχείου Tenke Fungurume σε αγοραστές των ΗΠΑ εντός του έτους. Η εξέλιξη αυτή κατέστη δυνατή μετά την επαναδιαπραγμάτευση των εμπορικών όρων με την κινεζική CMOC το 2023, που έδωσε στη Gécamines ευρύτερα δικαιώματα εμπορίας.

Πρώτες ανατροπές στις ροές ορυκτών

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η αυξανόμενη αμερικανική εμπλοκή αρχίζει ήδη να επηρεάζει τις παραδοσιακές ροές ορυκτών από την Αφρική. Όπως σημειώνει ο Τόμας Σκάρφιλντ της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης NRGI, οι ΗΠΑ πλέον «βάζουν χρήματα πίσω από τη ρητορική τους», επιχειρώντας να αναδιαμορφώσουν την αγορά.

Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει αν μπορούν να ανταγωνιστούν την Κίνα σε όρους κλίμακας και ταχύτητας. Το Πεκίνο εξακολουθεί να κυριαρχεί στη διύλιση κοβαλτίου και χαλκού, ενώ η κινεζική παρουσία στις αφρικανικές μεταλλευτικές υποδομές παραμένει βαθιά και πολυεπίπεδη.

Το Indaba και το επόμενο επεισόδιο της σύγκρουσης

Η γεωοικονομική αυτή αντιπαράθεση αναμένεται να αποτυπωθεί με μεγαλύτερη ένταση στην ετήσια συνάντηση του μεταλλευτικού κλάδου Indaba στο Κέιπ Τάουν, όπου τόσο η Ουάσιγκτον όσο και το Πεκίνο επιδιώκουν νέες δεσμεύσεις από αφρικανικές κυβερνήσεις και εταιρείες.

Την ίδια στιγμή, οι εξαγωγικοί περιορισμοί του Κονγκό και η στενότερη συνεργασία του με τις ΗΠΑ δημιουργούν πρόσθετους κινδύνους για την κινεζική αλυσίδα εφοδιασμού κοβαλτίου, σύμφωνα με αναλυτές της αγοράς μετάλλων. Το αποτέλεσμα αυτής της σύγκρουσης δεν θα κρίνει μόνο τις τιμές των μετάλλων, αλλά και τον βαθμό ενεργειακής και βιομηχανικής αυτονομίας των μεγάλων οικονομιών τα επόμενα χρόνια.

Διαβάστε επίσης; Κρίσιμα ορυκτά: ΗΠΑ, ΕΕ και Ιαπωνία στήνουν στρατηγικό άξονα για να μειώσουν την εξάρτηση από Κίνα