Μακρόν: Κοινός δανεισμός και ευρωπαϊκή προτίμηση για ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας

Ο Εμανουέλ Μακρόν προτείνει η Ευρωπαϊκή Ένωση να προχωρήσει σε κοινό δανεισμό και να υιοθετήσει μια πιο δυναμική βιομηχανική και επενδυτική στρατηγική, με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της στρατηγικής αυτονομίας και της οικονομικής της ανθεκτικότητας απέναντι στις πιέσεις των ΗΠΑ και της Κίνας.

Ο Γάλλος πρόεδρος Emmanuel Macron προειδοποίησε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν πρέπει να εφησυχάζει, θεωρώντας ότι οι εντάσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε θέματα Γροιλανδίας, τεχνολογίας και εμπορίου έχουν εξομαλυνθεί. Σε συνέντευξή του στους Financial Times και άλλα ευρωπαϊκά μέσα, κάλεσε την ΕΕ σε μια «οικονομική επανάσταση» προκειμένου να εξελιχθεί σε πραγματική παγκόσμια δύναμη.

Ο Macron δήλωσε ότι θα πιέσει τους ομολόγους του στην ΕΕ, στη διάρκεια ειδικής συνόδου κορυφής για την ανταγωνιστικότητα, να αξιοποιήσουν τη «στιγμή της Γροιλανδίας» —δηλαδή τη στιγμή που οι Ευρωπαίοι συνειδητοποίησαν τη στρατηγική τους ευαλωτότητα— ώστε να προωθήσουν ταχύτατα καθυστερημένες οικονομικές μεταρρυθμίσεις και να περιορίσουν την εξάρτηση από ΗΠΑ και Κίνα.

«Αντιμετωπίζουμε το κινεζικό τσουνάμι στο εμπόριο και, από την αμερικανική πλευρά, μια αστάθεια που αλλάζει λεπτό προς λεπτό. Αυτές οι δύο κρίσεις αποτελούν βαθύ σοκ για την Ευρώπη», τόνισε ο Macron, προσθέτοντας ότι η ΕΕ βρίσκεται πλέον σε μόνιμη γεωπολιτική αστάθεια.

Ο Macron επεσήμανε ότι οι επαφές του με τον πρόεδρο Trump είναι «σεβαστικές και προβλέψιμες, αλλά όχι αδύναμες». Υπογράμμισε ότι η στρατηγική κατευνασμού απέναντι σε επιθετικές ενέργειες δεν αποδίδει και ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει πλέον μια κυβέρνηση των ΗΠΑ με «ανοιχτά αντιανθρωπιστική στάση», περιφρόνηση προς την ΕΕ και προθέσεις διαμελισμού του μπλοκ.

Παράλληλα, κάλεσε σε πολιτική «ευρωπαϊκής προτίμησης», με στήριξη ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και τεχνολογιών σε στρατηγικούς τομείς όπως ηλεκτρικά οχήματα, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και χημικά προϊόντα. Υπογράμμισε την ανάγκη για έκδοση κοινού ευρωπαϊκού χρέους ώστε να χρηματοδοτηθούν τρεις κρίσιμες «μάχες καινοτομίας»: τεχνητή νοημοσύνη και κβαντική υπολογιστική, ενεργειακή μετάβαση και ευρωπαϊκή άμυνα, με στόχο την αναβάθμιση της ΕΕ σε οικονομική υπερδύναμη.

Αναφερόμενος στην κρίση της Γροιλανδίας, ο Macron τόνισε ότι οι εντάσεις με τις ΗΠΑ «δεν έχουν τελειώσει» και προέβλεψε μελλοντικές συγκρούσεις σε θέματα ψηφιακής ρύθμισης, όπως προστασία δεδομένων, ψηφιακή φορολόγηση και περιορισμοί στα social media για ανηλίκους. «Το να λέμε ότι ο εγκέφαλος των παιδιών μας δεν πωλείται είναι κυριαρχία», σημείωσε, επισημαίνοντας τη σημασία της ψηφιακής αυτονομίας για την ισχυρή Ευρώπη.

Η σύνοδος των ηγετών της ΕΕ στο Βέλγιο επικεντρώνεται στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και στην ενοποίηση της ενιαίας αγοράς. Ο Macron υποστηρίζει την απλοποίηση των κανονισμών, τη μείωση εμποδίων στο ενδοευρωπαϊκό εμπόριο και τον περιορισμό της εξάρτησης από ξένους προμηθευτές κρίσιμων τεχνολογιών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει νομοθεσία για πολιτικές «αγόραζε ευρωπαϊκά», προστασία στρατηγικών αλυσίδων αξίας (χημικά, χάλυβας, αυτοκινητοβιομηχανία, άμυνα) και διασφάλιση δίκαιου ανταγωνισμού.

Η μακρόχρονη στρατηγική αυτονομίας της ΕΕ, που προωθεί ο Macron από την ομιλία του στη Σορβόννη το 2017, φαίνεται να δικαιώνεται από την εργαλειοποίηση οικονομικών εξαρτήσεων από ΗΠΑ και Κίνα. Ωστόσο, πολιτικές και δημοσιονομικές κρίσεις στη Γαλλία και η αντίδραση ορισμένων ευρωπαϊκών πρωτευουσών καθυστερούν την υλοποίηση των προτάσεών του.

Στον αμυντικό τομέα, το γαλλογερμανικό πρόγραμμα μαχητικού έκτης γενιάς FCAS αντιμετωπίζει προβλήματα λόγω διαφωνιών μεταξύ Dassault Aviation και Airbus. Ο Macron, ωστόσο, παραμένει αποφασισμένος: «Θα ήταν παράλογο να έχουμε διαφορετικά εθνικά πρότυπα. Τα πράγματα πρέπει να προχωρήσουν», σημείωσε, δεσμευόμενος σε νέες συνομιλίες με τον Γερμανό καγκελάριο Friedrich Merz.

1. Κοινός δανεισμός και ευρωομόλογα

Πρόταση: Ο Εμανουέλ Μακρόν υποστηρίζει τη δημιουργία κοινού μέσου δανεισμού στην ΕΕ, όπως τα ευρωομόλογα.

Στόχος: Μείωση εξάρτησης από το αμερικανικό δολάριο και αύξηση της στρατηγικής αυτονομίας.

Τεχνικό-οικονομική διάσταση:

Η ΕΕ έχει σήμερα χαμηλότερο δημόσιο χρέος ως ποσοστό ΑΕΠ σε σχέση με ΗΠΑ και Κίνα.

Χρηματοδοτικά εργαλεία όπως τα ευρωομόλογα θα επέτρεπαν συγκέντρωση κεφαλαίων για μεγάλες επενδύσεις σε τεχνολογία, βιομηχανία και άμυνα.

Προβλέπεται δυνατότητα άντλησης κεφαλαίων μέχρι 1,2 τρισεκατομμύρια ευρώ ετησίως για δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις.

2. Ανταγωνισμός με ΗΠΑ και Κίνα

Προβλήματα: Οικονομικές πιέσεις, δασμοί, «εκφοβισμοί» σε τομείς όπως φάρμακα και ψηφιακές τεχνολογίες.

Μακρόν: Προτείνει αποφασιστική ευρωπαϊκή στάση, αποφεύγοντας συμβιβασμούς που οδηγούν σε αύξηση εξάρτησης.

Στρατηγική διάσταση: Η ΕΕ χρειάζεται αυτονομία στη χάραξη πολιτικών για την ψηφιακή και τεχνολογική αγορά, χωρίς να εξαρτάται από τις ΗΠΑ ή την Κίνα.

3. Ευρωπαϊκή προτίμηση και βιομηχανική πολιτική

Αντί προστατευτισμού: Ο Μακρόν προτείνει «ευρωπαϊκή προτίμηση» σε στρατηγικούς τομείς: καθαρές τεχνολογίες, χημεία, χάλυβας, αυτοκινητοβιομηχανία, άμυνα.

Οικονομική σημασία:

Στοχευμένη στήριξη μειώνει τον κίνδυνο απώλειας ευρωπαϊκής παραγωγικής ικανότητας έναντι Αμερικής και Κίνας.

Μπορεί να ενισχύσει τη δημιουργία θέσεων εργασίας και τεχνολογική αυτονομία.

4. Αμυντικά προγράμματα – SCAF

SCAF (Future Combat Air System): Πολυεθνικό πρόγραμμα για νέο ευρωπαϊκό μαχητικό αεροσκάφος.

Προκλήσεις: Διαφωνίες Γαλλίας–Γερμανίας, αίτημα Dassault για μεγαλύτερη αυτονομία, πιθανή στροφή Γερμανίας προς GCAP.

Οικονομικο-τεχνική διάσταση:

Επιτυχής υλοποίηση απαιτεί ενοποιημένη βιομηχανική στρατηγική και κοινή χρηματοδότηση.

Συσχετίζεται με άλλα προγράμματα (π.χ. ευρωπαϊκό άρμα μάχης), δείχνοντας διασύνδεση αμυντικών επενδύσεων.

5. Συμπεράσματα – Οικονομική και στρατηγική σημασία

Η ΕΕ έχει περιθώριο για αύξηση δανεισμού μέσω κοινών ομολόγων, με πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στην επενδυτική και στρατηγική ικανότητα.

Η προστασία ευρωπαϊκής βιομηχανίας απαιτεί «ευρωπαϊκή προτίμηση», όχι παραδοσιακό προστατευτισμό.

Αμυντικά και τεχνολογικά προγράμματα υψηλού κόστους (SCAF, Ariane-6) δείχνουν τη σημασία συγκέντρωσης πόρων και κοινών στρατηγικών αποφάσεων.

Η αυξημένη χρηματοδοτική αυτονομία ενισχύει την ανθεκτικότητα απέναντι σε γεωπολιτικές πιέσεις από ΗΠΑ και Κίνα.