Πυρηνική σύγκρουση σε αναμονή: Προειδοποιήσεις Ιράν και νέες κόκκινες γραμμές

Ιράν, ΗΠΑ και Ισραήλ σε νέα κρίση με φόντο το εμπλουτισμένο ουράνιο. Το Ιράν υπερασπίζεται το πυρηνικό του πρόγραμμα, ενώ η Δύση προειδοποιεί με στρατιωτική δράση

Σε νέα φάση κλιμάκωσης εισέρχονται οι σχέσεις Ιράν – ΗΠΑ – Ισραήλ, μετά από τις πρόσφατες στρατιωτικές επιθέσεις και τις σκληρές δηλώσεις εκατέρωθεν. Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, με ανάρτησή του στην πλατφόρμα X (Twitter), προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε νέα επίθεση κατά της χώρας του θα προκαλέσει πιο αποφασιστική και ισχυρή αντίδραση.

Η δήλωση έρχεται ως απάντηση στις απειλές του πρώην Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δήλωσε πρόσφατα από τη Σκοτία:

«Αφανίσαμε τις πυρηνικές τους δυνατότητες. Αν τολμήσουν να ξαναρχίσουν, θα τους αφανίσουμε σε ένα ανοιγοκλείσιμο του ματιού».

12ήμερος πόλεμος και κίνδυνος αναζωπύρωσης

Η δήλωση του Ιρανού ΥΠΕΞ έγινε λίγες εβδομάδες μετά τον 12ήμερο αιματηρό πόλεμο ανάμεσα σε Ιράν και Ισραήλ, που ξεκίνησε στις 13 Ιουνίου. Το Ισραήλ εξαπέλυσε ευρεία αεροπορική επίθεση, σκοτώνοντας μεταξύ άλλων ανώτατους στρατιωτικούς και επιστήμονες του πυρηνικού προγράμματος, αλλά και εκατοντάδες αμάχους. Ως αντίποινα, το Ιράν εξαπέλυσε μαζική επίθεση με πυραύλους και drones, πλήττοντας στόχους εντός ισραηλινού εδάφους.

Οι ΗΠΑ ενεπλάκησαν άμεσα, βομβαρδίζοντας τρεις στρατηγικής σημασίας ιρανικές εγκαταστάσεις: Φορντό, Ισφαχάν και Νατάνζ. Οι επιχειρήσεις πραγματοποιήθηκαν δύο ημέρες πριν από τον έκτο γύρο διαπραγματεύσεων μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ για το πυρηνικό πρόγραμμα, γεγονός που ερμηνεύτηκε από την Τεχεράνη ως εσκεμμένη πρόκληση.

Το πυρηνικό πρόγραμμα στο επίκεντρο – Κόκκινες γραμμές χωρίς κοινό έδαφος

Η καρδιά της διαμάχης παραμένει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Το Ισραήλ θεωρεί την πρόοδο της Τεχεράνης υπαρξιακή απειλή και δεν αποκλείει νέες επιθέσεις αν διαπιστωθεί προσπάθεια ανασύστασης των πυρηνικών υποδομών.

Το Ιράν εμμένει ότι το πρόγραμμα του είναι ειρηνικό, και δηλώνει ότι δεν θα σταματήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου. Όπως σημείωσε ο Αραγτσί:

«Αν υπάρχουν ανησυχίες, η στρατιωτική επιλογή απέτυχε. Η μόνη λύση είναι η διαπραγμάτευση».

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ):

• Το Ιράν εμπλουτίζει ουράνιο στο 60%, όριο που δεν σχετίζεται με οπλική χρήση.

• Η κατασκευή πυρηνικού όπλου απαιτεί εμπλουτισμό στο 90%, κάτι που η Τεχεράνη διαψεύδει ότι επιδιώκει.

Ωστόσο, Ισραήλ, ΗΠΑ και δυτικές δυνάμεις εδώ και δεκαετίες κατηγορούν το Ιράν για κρυφή ατζέντα απόκτησης πυρηνικού οπλοστασίου.

Πορεία προς την επόμενη κρίση ή ένα νέο γύρο διαπραγματεύσεων;

Η διπλωματική διαμεσολάβηση για την επανεκκίνηση των συνομιλιών βρίσκεται σε εξαιρετικά εύθραυστη φάση. Η αντιπαράθεση ουρανίου, η ισραηλινή στρατιωτική στάση και οι αμερικανικές προειδοποιήσεις δημιουργούν ένα εκρηκτικό γεωπολιτικό μίγμα.

Την ίδια στιγμή, παρασκηνιακές διεργασίες στη Βιέννη και το Ομάν δείχνουν πρόθεση συνέχισης διαλόγου αλλά με αυξανόμενη καχυποψία. Οι επόμενες κινήσεις Τεχεράνης και Ουάσιγκτον θα κρίνουν εάν η περιοχή οδηγείται σε πυρηνική σύγκρουση ή συμβιβασμό.

Το Ιράν διαμηνύει ότι δεν θα παραμείνει αδρανές σε περίπτωση νέων επιθέσεων. Η στρατιωτική επιλογή δεν έχει αποδώσει και η διπλωματία εμφανίζεται ως η μόνη διέξοδος από τον φαύλο κύκλο κλιμάκωσης. Το διεθνές περιβάλλον, όμως, χαρακτηρίζεται από απώλεια εμπιστοσύνης και ασυμβίβαστες κόκκινες γραμμές, γεγονός που εντείνει την ανάγκη πολυμερούς διαμεσολάβησης με ουσιαστικές εγγυήσεις.