Ο Βίκτορ Όρμπαν μπλοκάρει τον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ ύψους €2 τρισ., απαιτώντας την αποδέσμευση παγωμένων κονδυλίων και ασκώντας πίεση στις Βρυξέλλες

Ο Βίκτορ Όρμπαν έστειλε το πιο καθαρό μήνυμα κλιμάκωσης προς τις Βρυξέλλες: η Ουγγαρία δεν θα εγκρίνει τον νέο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028‑2034 εάν δεν αποδεσμευτούν στο σύνολό τους τα ευρωπαϊκά κονδύλια που παραμένουν «παγωμένα» λόγω παραβιάσεων του κράτους δικαίου. Η δήλωση έγινε από τη ρουμανική Μπάιλε Τούσναντ, στο καθιερωμένο θερινό βήμα του Ούγγρου πρωθυπουργού.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει έναν προϋπολογισμό σχεδόν €2 τρισ. με έμφαση στην ανταγωνιστικότητα, την άμυνα και την τεχνολογία και μάλιστα με νέους ίδιους πόρους (φόρους) για να χρηματοδοτηθεί. Η υιοθέτηση, όμως, απαιτεί ομοφωνία των 27, δίνοντας στη Βουδαπέστη ισχυρό μοχλό πίεσης.

Τα «παγωμένα» δισ. και το πολιτικό παίγνιο

Σύμφωνα με τις πλέον πρόσφατες εκτιμήσεις της Κομισιόν και ανεξάρτητων think tanks, περίπου €18‑19 δισ. παραμένουν δεσμευμένα για την Ουγγαρία, €8,4 δισ. σε κονδύλια συνοχής και €9,5 δισ. από το Ταμείο Ανάκαμψης. Το Ευρωκοινοβούλιο και αρκετές πρωτεύουσες κατηγορούν τον Όρμπαν ότι χρησιμοποιεί βέτο επί κρίσιμων θεμάτων (Ουκρανία, προϋπολογισμός, κυρώσεις) για να αποσπάσει παραχωρήσεις.

Παράλληλα, ο Ούγγρος πρωθυπουργός στοχοποίησε εκ νέου τις Βρυξέλλες για τη στήριξη προς την Ουκρανία και κατηγόρησε την ΕΕ ότι επιδιώκει να «τοποθετήσει φιλο‑ουκρανική κυβέρνηση» στην Ουγγαρία στις εκλογές του 2026. Δεν είναι τυχαίο: ο Πέτερ Μάγκιαρ και το κόμμα Tisza προηγούνται στις δημοσκοπήσεις, ασκώντας πίεση στο καθεστώς Όρμπαν σε ένα περιβάλλον οικονομικής στασιμότητας.

Η γεωπολιτική διάσταση: Ουάσινγκτον, δασμοί, εμπορικός πόλεμος

Ο Όρμπαν προειδοποίησε ότι η ΕΕ «οδηγείται σε έναν εμπορικό πόλεμο που δεν μπορεί να κερδίσει», την ώρα που η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ετοιμάζεται να συναντήσει τον Ντόναλντ Τραμπ στη Σκωτία, με στόχο ένα πλαίσιο εμπορικής συμφωνίας που θα απέτρεπε την περαιτέρω κλιμάκωση δασμών (baseline 15%, έως 50% σε χάλυβα/αλουμίνιο). Η έκβαση των διαπραγματεύσεων είναι κομβική για την ευρωπαϊκή βιομηχανία και για την πολιτική αφήγηση του Όρμπαν, που καταγγέλλει «κακές συμφωνίες» από την τωρινή ηγεσία της ΕΕ.

Το «τετράγωνο του κύκλου» για τις Βρυξέλλες

Η Επιτροπή ζητά ιστορική αύξηση δαπανών για άμυνα/ασφάλεια (π.χ. €131 δισ. για άμυνα & διάστημα), νέους ίδιους πόρους (φόρους σε μεγάλες εταιρείες, καπνό, ηλεκτρονικά απόβλητα) και ανακατανομή πολιτικών (π.χ. συγχωνεύσεις με ΚΑΠ/περιφερειακά ταμεία), πυροδοτώντας αντιδράσεις από «καθαρούς» συνεισφορείς (Γερμανία, Ολλανδία, Σουηδία) αλλά και από αγροτικούς και περιβαλλοντικούς φορείς.

Το πολιτικό «ναρκοπέδιο» είναι διπλό: πρέπει να πληρωθούν τα €750 δισ. του Ταμείου Ανάκαμψης από το 2028 και ταυτόχρονα να θωρακιστεί η Ευρώπη στρατηγικά και όλα αυτά με ομοφωνία.

Τι (πραγματικά) ζητά ο Όρμπαν και τι μπορεί να πάρει

1. Ολική αποδέσμευση των παγωμένων κονδυλίων: Πολιτικά δύσκολο χωρίς μετρήσιμες μεταρρυθμίσεις στο κράτος δικαίου.

2. Επαναχάραξη του προϋπολογισμού υπέρ «παραδοσιακών» πολιτικών (αγρότες, συνοχή) και λιγότερα χρήματα για Ουκρανία/άμυνα.

3. Συμβολικές νίκες εντός ΕΕ (π.χ. «πάγωμα» κάποιων νέων φόρων ή χαλάρωση όρων αιρεσιμότητας).

Αντίστροφα, οι Βρυξέλλες μπορούν να:

• Τμηματοποιήσουν τις αποδεσμεύσεις κονδυλίων, συνδέοντάς τες με ορόσημα μεταρρυθμίσεων.

• Χτίσουν πλειοψηφίες ad hoc (π.χ. σε Ουκρανία, άμυνα) μέσω ειδικών εργαλείων εκτός προϋπολογισμού για να παρακάμψουν βέτο.

• Κλιμακώσουν θεσμικά (άρθρο 7, ICS2 για τελωνεία, αυστηρότερη εφαρμογή conditionality).

Ο Όρμπαν παίζει στο «γήπεδο» της ομοφωνίας: γνωρίζει ότι ο προϋπολογισμός δεν περνά χωρίς τη δική του υπογραφή και «τιμολογεί» πολιτικά την ανάγκη της ΕΕ να κλείσει γρήγορα το νέο MFF των €2 τρισ.. Ταυτόχρονα, εσωτερικές πιέσεις (οικονομική κόπωση, άνοδος Μάγκιαρ/Tisza) και το ρευστό υπερατλαντικό τοπίο με τον Τραμπ εν αναμονή συμφωνίας, δημιουργούν ένα σύνθετο παζλ.

Το ερώτημα για τις Βρυξέλλες δεν είναι μόνο πώς θα «ξεκλειδώσουν» τα χρήματα της Ουγγαρίας, αλλά πώς θα αποτρέψουν τη θεσμική ομηρία ενός προϋπολογισμού που φιλοδοξεί να κάνει την Ευρώπη πιο ισχυρή, αλλά και πιο ακριβή.