Η πρόταση του Φρίντριχ Μερτς για «συνδεδεμένη» ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ χωρίς πλήρη δικαιώματα ψήφου προκαλεί αντιδράσεις
Νέα γραμμή αντιπαράθεσης ανοίγει στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης η πρόταση του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς για ένα ειδικό καθεστώς «συνδεδεμένης συμμετοχής» της Ουκρανίας στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, χωρίς πλήρη δικαιώματα ψήφου.
Η πρωτοβουλία, που αποτυπώθηκε σε επιστολή προς τους επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσμών και τον πρόεδρο της Κύπρου, επαναφέρει στο τραπέζι ένα σενάριο ενδιάμεσης ένταξης του Κιέβου στην ΕΕ. Ουσιαστικά πρόκειται για ένα μοντέλο περιορισμένης συμμετοχής, το οποίο θα επέτρεπε στην Ουκρανία να αποκτήσει πρόσβαση σε ευρωπαϊκές διαδικασίες και θεσμούς, χωρίς όμως να διαθέτει πλήρη πολιτική ισχύ εντός της Ένωσης.
Η πρόταση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι Βρυξέλλες επιχειρούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στη γεωπολιτική στήριξη προς το Κίεβο και στις έντονες επιφυλάξεις αρκετών κρατών-μελών για μια ταχεία πλήρη διεύρυνση.
Σκληρή απάντηση Ζελένσκι και φόβοι για «ΕΕ δύο ταχυτήτων»
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι απέρριψε άμεσα τη γερμανική πρόταση, χαρακτηρίζοντάς την άδικη και πολιτικά προβληματική για τη χώρα του.
Ο Ζελένσκι ξεκαθάρισε ότι η Ουκρανία δεν επιδιώκει «μερική συμμετοχή», αλλά πλήρη ένταξη με ισότιμα δικαιώματα. Προειδοποίησε μάλιστα ότι ένα μοντέλο χωρίς δικαίωμα ψήφου θα παγίωνε ένα καθεστώς διαρκούς αναμονής για το Κίεβο, δημιουργώντας ουσιαστικά μια νέα κατηγορία κρατών εντός της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής.
Η παρέμβασή του επανέφερε στη συζήτηση τις μεγάλες διευρύνσεις της περιόδου 2004–2006, όταν η ΕΕ είχε επιταχύνει τις ενταξιακές διαδικασίες χωρίς να επιβάλει περιορισμούς πολιτικής συμμετοχής στα νέα μέλη.
Παρότι το ζήτημα δεν βρίσκεται επισήμως στην ατζέντα του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων στις Βρυξέλλες, ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι κυριαρχεί ήδη στο παρασκήνιο των διαβουλεύσεων.
Η συζήτηση αγγίζει πλέον έναν βαθύτερο προβληματισμό για το μέλλον της ίδιας της ΕΕ: αν δηλαδή η Ένωση οδεύει σταδιακά προς ένα πιο ευέλικτο αλλά και πιο άνισο μοντέλο «πολλαπλών ταχυτήτων».
Επιφυλάξεις από Αθήνα, Λευκωσία και Κομισιόν
Η αντίδραση αρκετών κρατών-μελών καταγράφεται ήδη επιφυλακτική. Η Ελλάδα, η Ιρλανδία και η Κύπρος εμφανίζονται προβληματισμένες απέναντι σε ένα καθεστώς ειδικής μεταχείρισης για την Ουκρανία, κυρίως λόγω των ισορροπιών με τις υπόλοιπες υποψήφιες χώρες και ιδιαίτερα τα Δυτικά Βαλκάνια.
Η Κύπρια υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Μαριλένα Ραούνα επανέλαβε ότι η διεύρυνση αποτελεί γεωπολιτική αναγκαιότητα, αλλά υπογράμμισε ότι η διαδικασία πρέπει να παραμείνει αυστηρά συνδεδεμένη με την αξιολόγηση και την τήρηση των κριτηρίων ένταξης.
Ανάλογη στάση κράτησε και η Ιρλανδή υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Έλεν ΜακΕντί, προειδοποιώντας ότι η δημιουργία «συνδεδεμένων μελών» θα μπορούσε να αλλάξει συνολικά τη φυσιογνωμία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να δημιουργήσει νέα ζητήματα πολιτικής ισότητας.
Η Κομισιόν απέφυγε να απορρίψει ή να στηρίξει ανοιχτά την πρόταση Μερτς, κρατώντας προσεκτικές ισορροπίες. Η Κομισιόν αναγνώρισε ότι η συζήτηση για νέα μοντέλα διεύρυνσης μεταφέρεται πλέον σε ανώτερο πολιτικό επίπεδο, αφήνοντας όμως ανοιχτό το κρίσιμο ερώτημα για το κατά πόσο μια τέτοια φόρμουλα θα μπορούσε να εφαρμοστεί χωρίς αλλαγές στις ευρωπαϊκές Συνθήκες.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει αν η γερμανική πρόταση αποτελεί μια προσωρινή πολιτική δοκιμή ή το πρώτο βήμα για μια βαθύτερη αναδιαμόρφωση του τρόπου με τον οποίο η Ευρώπη αντιλαμβάνεται τη διεύρυνση και τη συμμετοχή νέων κρατών στην Ένωση.
Μ.Η.Τ. 242183