Η Ελλάδα περνά στο νέο ευρωπαϊκό δόγμα για τη μετανάστευση και το άσυλο

Το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου φέρνει fast track διαδικασίες ασύλου και αυστηρότερες επιστροφές

Σε πλήρη αναδιάταξη του συστήματος ασύλου και διαχείρισης μεταναστευτικών ροών προχωρά η κυβέρνηση με το νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, το οποίο ενσωματώνει τις βασικές προβλέψεις του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.

Το νομοσχέδιο, που κατατέθηκε στη Βουλή, σηματοδοτεί ουσιαστικά τη μετάβαση της Ελλάδας σε ένα νέο ευρωπαϊκό μοντέλο διαχείρισης του μεταναστευτικού, με βασικούς άξονες την ταχύτητα στις διαδικασίες, τον αυστηρότερο έλεγχο των εξωτερικών συνόρων και την επιτάχυνση των επιστροφών όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία.

Η βασική φιλοσοφία του νέου πλαισίου είναι σαφής: ταχύτερη καταγραφή, άμεση αξιολόγηση αιτήσεων ασύλου και περιορισμός των μεγάλων καθυστερήσεων που επί χρόνια επιβάρυναν τόσο τις δομές φιλοξενίας όσο και το συνολικό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου.

Στο κυβερνητικό επιτελείο εκτιμούν ότι το νέο μοντέλο μπορεί να αλλάξει ριζικά τη λειτουργία του μηχανισμού διαχείρισης μεταναστευτικών ροών, ιδιαίτερα στα κράτη πρώτης γραμμής όπως η Ελλάδα.

Screening, βιομετρικά και έλεγχος πριν το άσυλο

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά την καθιέρωση υποχρεωτικής διαδικασίας προελέγχου (screening) για όλους τους παράτυπα εισερχόμενους υπηκόους τρίτων χωρών στα εξωτερικά σύνορα της EE.

Η διαδικασία θα πραγματοποιείται πριν ακόμη εξεταστεί αίτημα ασύλου και θα περιλαμβάνει εξακρίβωση στοιχείων ταυτότητας, λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων και βιομετρικών δεδομένων, ελέγχους ασφαλείας αλλά και βασικούς υγειονομικούς ελέγχους.

Στόχος του νέου μηχανισμού είναι η άμεση χαρτογράφηση και ταυτοποίηση των μεταναστευτικών ροών σε πραγματικό χρόνο, περιορίζοντας φαινόμενα ελλιπούς καταγραφής και δυσκολιών εντοπισμού μετακινήσεων εντός της Ευρώπης.

Το νομοσχέδιο δίνει ιδιαίτερη έμφαση και στην επιτάχυνση των διαδικασιών ασύλου στα σύνορα, με αυστηρά χρονοδιαγράμματα που επιδιώκουν να ολοκληρώνουν σε αρκετές περιπτώσεις την εξέταση αιτήματος και τη διαδικασία επιστροφής μέσα σε περίπου δώδεκα εβδομάδες.

Η λογική του νέου πλαισίου είναι να διαχωρίζονται ταχύτερα όσοι δικαιούνται διεθνή προστασία από όσους οι αιτήσεις τους απορρίπτονται ως αβάσιμες ή απαράδεκτες.

Κλειστές δομές, επιστροφές και ενισχυμένος ρόλος της Frontex

Το ζήτημα των επιστροφών βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής και το ελληνικό νομοσχέδιο ευθυγραμμίζεται πλήρως με αυτή τη στρατηγική.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι όσοι δεν λαμβάνουν καθεστώς διεθνούς προστασίας θα οδηγούνται άμεσα σε διαδικασία επιστροφής, ενώ ενισχύονται οι μηχανισμοί ελέγχου και παρακολούθησης μέχρι την ολοκλήρωσή της.

Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται δυνατότητα παραμονής σε κλειστές ή ελεγχόμενες δομές στα σύνορα, με στόχο να αποφεύγονται ανεξέλεγκτες μετακινήσεις ατόμων που βρίσκονται ήδη σε διαδικασία επιστροφής.

Παράλληλα, το νομοσχέδιο υιοθετεί και τη νέα ευρωπαϊκή κατεύθυνση για αξιοποίηση κέντρων επιστροφών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, μια πρόβλεψη που βρίσκεται τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης στις Βρυξέλλες.

Η κυβέρνηση θεωρεί ότι το νέο σύστημα θα περιορίσει φαινόμενα παρατεταμένης παραμονής ατόμων χωρίς δικαίωμα διεθνούς προστασίας λόγω χρονοβόρων διοικητικών και νομικών διαδικασιών.

Καθοριστικός προβλέπεται και ο ρόλος της Frontex, με στενότερο συντονισμό στον έλεγχο συνόρων και στις επιστροφές, ενώ αναβαθμίζεται και το νέο Eurodac, το ευρωπαϊκό σύστημα βιομετρικής καταγραφής αιτούντων άσυλο και παράτυπων μεταναστών.

Η νέα εκδοχή του Eurodac θα επιτρέπει διευρυμένη συλλογή δεδομένων και ταχύτερη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών-μελών, ενισχύοντας την παρακολούθηση μετακινήσεων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το νέο νομοσχέδιο αποτυπώνει ουσιαστικά τη μετάβαση της Ευρώπης σε ένα πιο αυστηρό, πιο ψηφιοποιημένο και περισσότερο ελεγχόμενο μοντέλο μεταναστευτικής διαχείρισης, με την Ελλάδα να αποτελεί μία από τις πρώτες χώρες πρώτης γραμμής που επιχειρούν την πλήρη εφαρμογή του.

Διαβάστε επίσης: Πληθυσμός Ελλάδας: Η μετανάστευση «φρενάρει» τη μείωση, όχι όμως τη γήρανση