Ευρωπαϊκή εξάρτηση στο ψηφιακό πεδίο: Η ήπειρος χάνει τον έλεγχο του cloud και της ΑΙ

Σοβαρή υστέρηση της Ευρώπης στις κρίσιμες ψηφιακές υποδομές, ιδίως στο cloud computing και την τεχνητή νοημοσύνη, καταγγέλλει κορυφαίος Ευρωπαίος αξιωματούχος κυβερνοασφάλειας, προειδοποιώντας ότι η ήπειρος έχει πλέον απωλέσει τον ουσιαστικό έλεγχο του ψηφιακού της οικοσυστήματος.

Ο Μιγκέλ Ντε Μπρόικερ, διευθυντής του Κέντρου Κυβερνοασφάλειας του Βελγίου (Centre for Cybersecurity Belgium – CCB), δήλωσε στους Financial Times ότι σήμερα είναι πρακτικά αδύνατο να διασφαλιστεί πλήρης αποθήκευση και επεξεργασία δεδομένων αποκλειστικά εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, λόγω της κυριαρχίας αμερικανικών εταιρειών στις βασικές υποδομές cloud.

«Έχουμε χάσει ολόκληρο το cloud. Έχουμε χάσει το ίντερνετ, ας είμαστε ειλικρινείς», δήλωσε χαρακτηριστικά. «Αν θέλω τα δεδομένα μου να παραμένουν 100% εντός ΕΕ, πρόκειται για άπιαστο όνειρο. Δεν είναι ρεαλιστικός στόχος».

Σύμφωνα με τον Ντε Μπρόικερ, η ευρωπαϊκή κυβερνοάμυνα στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ιδιωτικούς παρόχους ψηφιακών υπηρεσιών, οι οποίοι κατά κύριο λόγο εδρεύουν στις Ηνωμένες Πολιτείες. «Στον κυβερνοχώρο, τα πάντα είναι εμπορικά. Τα πάντα ανήκουν σε ιδιώτες», υπογράμμισε.

Παρότι εκτίμησε ότι η εξάρτηση αυτή δεν συνιστά άμεσο και υπαρξιακό κίνδυνο ασφάλειας για την ΕΕ, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη χάνει την πρόσβαση και τον έλεγχο κρίσιμων τεχνολογικών εξελίξεων. Το cloud computing και η τεχνητή νοημοσύνη —τεχνολογίες που αναπτύσσονται κυρίως στις ΗΠΑ— αποτελούν πλέον βασικά εργαλεία τόσο για την κυβερνοάμυνα όσο και για τη συνολική στρατηγική ανθεκτικότητα των κρατών.

Ο Βέλγος αξιωματούχος τόνισε ότι η Ευρώπη οφείλει να αναπτύξει αυτόνομες τεχνολογικές δυνατότητες, εάν θέλει να ενισχύσει την καινοτομία και την ασφάλειά της. Παράλληλα, άσκησε κριτική στο ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο, σημειώνοντας ότι νομοθεσίες όπως ο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) τείνουν να λειτουργούν ανασταλτικά για την τεχνολογική ανάπτυξη.

Κατά τον ίδιο, οι κυβερνήσεις της ΕΕ θα πρέπει να στηρίξουν ενεργά ιδιωτικές πρωτοβουλίες με στόχο τη δημιουργία ευρωπαϊκών «πρωταθλητών» σε τομείς στρατηγικής σημασίας, όπως το cloud computing, η κυβερνοασφάλεια και οι τεχνολογίες ψηφιακής ταυτοποίησης.

Η προσέγγιση αυτή, όπως είπε, θα μπορούσε να παραλληλιστεί με το μοντέλο της Airbus, όπου τα ευρωπαϊκά κράτη επένδυσαν συντονισμένα στη δημιουργία ενός ανταγωνιστικού βιομηχανικού κολοσσού. «Χρειαζόμαστε την ίδια λογική σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον κυβερνοχώρο», τόνισε.

Ήδη, εταιρείες όπως η γαλλική OVHcloud και η γερμανική Schwarz Digital παρέχουν κρίσιμες ψηφιακές υποδομές, ωστόσο παραμένουν μικρές σε σύγκριση με τους αμερικανικούς hyperscalers.

Οι ανησυχίες για την εξάρτηση από τεχνολογικούς κολοσσούς όπως η Amazon Web Services εντείνονται τα τελευταία χρόνια, με όλο και περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να μιλούν για την ανάγκη ενίσχυσης της «τεχνολογικής κυριαρχίας» της ΕΕ.

Ωστόσο, όπως προειδοποιεί ο Ντε Μπρόικερ, η συζήτηση συχνά εκφυλίζεται σε ιδεολογική αντιπαράθεση χωρίς σαφή στρατηγικό προσανατολισμό. «Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει πρώτα να ορίσουμε με ακρίβεια τι σημαίνει ψηφιακή κυριαρχία και ποιοι είναι οι ρεαλιστικοί της στόχοι», κατέληξε.