Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ζήτησε από την Ιταλία να επανεξετάσει την κοινοβουλευτική τροπολογία που ορίζει ότι τα αποθέματα χρυσού της Τράπεζας της Ιταλίας ανήκουν στον ιταλικό λαό, σύμφωνα με γνωμοδότηση που δημοσιοποιήθηκε την Τετάρτη.
Η Τράπεζα της Ιταλίας, δημόσιος οργανισμός με θεσμική ανεξαρτησία από την κυβέρνηση, διατηρεί το τρίτο μεγαλύτερο εθνικό απόθεμα χρυσού παγκοσμίως μετά τις ΗΠΑ και τη Γερμανία. Οι 2.452 μετρικοί τόνοι χρυσού αποτιμώνται σε περίπου 300 δισ. δολάρια, αντιστοιχώντας σε περίπου 13% του ιταλικού ΑΕΠ.
Στο έγγραφό της, η ΕΚΤ σημειώνει ότι «οι ιταλικές αρχές καλούνται να επανεξετάσουν το σχέδιο διάταξης, με στόχο, μεταξύ άλλων, τη διασφάλιση της ανεξάρτητης λειτουργίας της Τράπεζας της Ιταλίας», επισημαίνοντας ότι δεν είναι σαφής ο σκοπός της εν λόγω νομοθετικής παρέμβασης. Οι παρατηρήσεις αυτές ενδέχεται να οδηγήσουν τον κυβερνητικό συνασπισμό στην απόσυρση της τροπολογίας, η οποία είχε ενσωματωθεί στο σχέδιο προϋπολογισμού του επόμενου έτους.
Η ΕΚΤ διευκρινίζει ότι η γνωμοδότησή της εκδόθηκε κατόπιν δύο αιτημάτων του ιταλικού υπουργείου Οικονομικών, στις 28 Νοεμβρίου και την 1η Δεκεμβρίου.
Ζήτημα θεσμικής ανεξαρτησίας
Για χρόνια, πολιτικοί από διαφορετικά κόμματα έχουν επιδιώξει να αποσαφηνίσουν το νομικό καθεστώς ιδιοκτησίας του χρυσού, ενώ ορισμένες προτάσεις περιλάμβαναν τη δυνατότητα πώλησης μέρους των αποθεμάτων για τη μείωση του δημόσιου χρέους ή τη χρηματοδότηση φορολογικών παρεμβάσεων. Οι ιδέες αυτές έχουν απορριφθεί επανειλημμένα από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Η ΕΚΤ υπενθυμίζει ότι, κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων διαχείρισης αποθεμάτων, ούτε η ίδια ούτε οι εθνικές κεντρικές τράπεζες –συμπεριλαμβανομένης της Τράπεζας της Ιταλίας– επιτρέπεται να λαμβάνουν οδηγίες από εθνικές κυβερνήσεις. Προειδοποιεί επίσης ότι μεταφορά χρυσού ή συναλλαγματικών αποθεμάτων από τον ισολογισμό της Τράπεζας της Ιταλίας θα συνιστούσε έμμεση παράκαμψη της απαγόρευσης νομισματικής χρηματοδότησης του δημόσιου τομέα.
Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ιταλίας, ο χρυσός δύναται να χρησιμοποιηθεί ως εγγύηση για δανεισμό ή, σε ακραίες περιστάσεις, να πωληθεί για ενίσχυση του εθνικού νομίσματος.
Το κόμμα της Τζόρτζια Μελόνι είχε ήδη μετριάσει τη διατύπωση της τροπολογίας, αφαιρώντας ρητή αναφορά στο κράτος ώστε να περιοριστούν οι αντιδράσεις της ΕΚΤ. Η αρχική εκδοχή ανέφερε ότι «τα αποθέματα χρυσού, τα οποία διαχειρίζεται και κατέχει η Τράπεζα της Ιταλίας, ανήκουν στο κράτος, εκ μέρους του ιταλικού λαού».
Η ΕΚΤ υπογραμμίζει ακόμη ότι οι ιταλικές αρχές οφείλουν να διαβουλευθούν με την Τράπεζα της Ιταλίας προτού προχωρήσουν σε οποιαδήποτε περαιτέρω προσπάθεια αποσαφήνισης της νομικής ιδιοκτησίας των αποθεμάτων.
Ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο
Η παρέμβαση της ΕΚΤ λαμβάνει χώρα σε μια συγκυρία αυξημένης ανησυχίας στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αναφορικά με την κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής των ΗΠΑ υπό τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Πηγές ανέφεραν στο Reuters ότι ορισμένοι αξιωματούχοι εξετάζουν ακόμη και τη μεταφορά μέρους των αποθεμάτων σε δολάρια και χρυσό εκτός ΗΠΑ, στο ενδεχόμενο η Federal Reserve –ενδεχομένως υπό πολιτική πίεση– να αναστείλει τη γραμμή έκτακτης ρευστότητας προς την ΕΚΤ, ένα κρίσιμο εργαλείο σταθερότητας από την εποχή της χρηματοπιστωτικής κρίσης.
Μ.Η.Τ. 242183