Η κρίση και η πίεση στο εισόδημα αλλάζουν το λιανεμπόριο. Τα σούπερ μάρκετ ενισχύονται, ενώ η παραδοσιακή αγορά χάνει έδαφος
Η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν πλήττει μόνο τις αγορές ενέργειας και τις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες. Αλλάζει ήδη, με μετρήσιμο τρόπο, τη συμπεριφορά του καταναλωτή και αναδιαμορφώνει τις ισορροπίες στο λιανεμπόριο, με πρώτο θύμα την παραδοσιακή αγορά της γειτονιάς.
Το διαθέσιμο εισόδημα παραμένει υπό πίεση και οι καταναλωτές αντιδρούν με μεγαλύτερη πειθαρχία στις δαπάνες τους. Οι αγορές γίνονται πιο στοχευμένες, πιο περιορισμένες και με βασικό κριτήριο την τιμή. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το σούπερ μάρκετ εξελίσσεται σε κυρίαρχο σημείο κατανάλωσης, απορροφώντας σταδιακά κατηγορίες που μέχρι πρόσφατα ανήκαν σε εξειδικευμένα καταστήματα.
Τα στοιχεία της NielsenIQ για το πρώτο δίμηνο του 2026 αποτυπώνουν αυτή τη μετατόπιση με σαφήνεια. Οι συνολικές πωλήσεις του οργανωμένου λιανεμπορίου ανήλθαν στα 2,479 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά περίπου 217 εκατ. ευρώ σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Ωστόσο, η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στην αύξηση, αλλά στη δομή της.
Τα νωπά προϊόντα αλλάζουν τους κανόνες και «αδειάζουν» τη γειτονιά
Η πιο χαρακτηριστική εξέλιξη καταγράφεται στην κατηγορία των νωπών προϊόντων. Κρέας, ψάρια, φρούτα, λαχανικά, τυριά κοπής και αρτοσκευάσματα σημειώνουν αύξηση 14,1%, φτάνοντας τα 640 εκατ. ευρώ και καταλαμβάνοντας πλέον πάνω από το ένα τέταρτο της αγοράς.
Πρόκειται για μια δομική μεταβολή. Οι καταναλωτές μεταφέρουν σταδιακά τις καθημερινές τους αγορές από το μανάβικο, το κρεοπωλείο και τον φούρνο στο σούπερ μάρκετ, υιοθετώντας το μοντέλο «one stop shop». Η αλλαγή αυτή δεν είναι συγκυριακή, αλλά αποτέλεσμα πολυετών επενδύσεων από τις μεγάλες αλυσίδες σε υποδομές, εφοδιαστική αλυσίδα και ανταγωνιστική τιμολόγηση.
Παράλληλα, ενισχύονται και άλλες κατηγορίες, όπως τα προϊόντα bazaar, που καταγράφουν άνοδο σχεδόν 10%, αλλά και τα FMCGs συνολικά, που αυξάνονται κατά 8%. Το σούπερ μάρκετ μετατρέπεται έτσι σε πολυκατηγορικό κόμβο κατανάλωσης, περιορίζοντας δραστικά την ανάγκη για αγορές από διαφορετικά σημεία.
Πόλεμος, τιμές και άνισος ανταγωνισμός – Η νέα πραγματικότητα
Η γεωπολιτική ένταση λειτουργεί ως επιταχυντής αυτών των εξελίξεων. Η αύξηση του κόστους ενέργειας και μεταφορών επιβαρύνει την εφοδιαστική αλυσίδα, δημιουργώντας νέες πιέσεις στις τιμές. Όμως η επίδραση δεν είναι ίδια για όλους.
Οι μεγάλες αλυσίδες διαθέτουν οικονομίες κλίμακας, ισχυρή διαπραγματευτική θέση και οργανωμένα logistics, που τους επιτρέπουν να απορροφούν μέρος των αυξήσεων ή να τις κατανέμουν στρατηγικά. Αντίθετα, ο μικρός επαγγελματίας της γειτονιάς λειτουργεί με περιορισμένα περιθώρια και χωρίς αντίστοιχα εργαλεία.
Την ίδια στιγμή, η συμπεριφορά του καταναλωτή γίνεται πιο «αμυντική». Η πλειονότητα παρακολουθεί στενά τις τιμές, αναζητά προσφορές και στρέφεται σε προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, τα οποία φτάνουν πλέον σχεδόν το ένα τέταρτο της αγοράς. Η τιμή υπερισχύει της σχέσης εμπιστοσύνης και της εγγύτητας, που αποτελούσαν διαχρονικά πλεονεκτήματα της παραδοσιακής λιανικής.
Η αγορά έχει ήδη περάσει σε μια νέα φάση. Η μετατόπιση προς τα οργανωμένα δίκτυα δεν είναι απλώς αποτέλεσμα της κρίσης, αλλά επιταχύνεται από αυτήν. Και αν τα πρώτα στοιχεία καταγράφουν αυτή την τάση σε συνθήκες σχετικής κανονικότητας, η περαιτέρω πίεση στο εισόδημα αναμένεται να την ενισχύσει.
Η παραδοσιακή λιανική βρίσκεται μπροστά σε μια δομική πρόκληση. Δεν πρόκειται για μια πρόσκαιρη απώλεια μεριδίου, αλλά για αλλαγή του ίδιου του καταναλωτικού μοντέλου. Και σε αυτή τη νέα ισορροπία, το πλεονέκτημα δεν βρίσκεται πλέον στην εγγύτητα, αλλά στην τιμή, την ποικιλία και την ευκολία.
Διαβάστε επίσης; NielsenIQ: Στα 3 δισ.€ η αγορά ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών το 2025 – Ανθεκτικότητα με στροφή στο «value for money»
Μ.Η.Τ. 242183