Νομοσχέδιο Αμοιβές για Ισότητα στην Εργασία

Νέο νομοσχέδιο για ίσες αμοιβές ανδρών και γυναικών φέρνει διαφάνεια στους μισθούς, υποχρεωτικούς ελέγχους και αυστηρότερους κανόνες

Η κυβέρνηση φέρνει νέο θεσμικό πλαίσιο για την ενίσχυση της ίσης αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών, επιχειρώντας να περιορίσει το μισθολογικό χάσμα που εξακολουθεί να καταγράφεται στην ελληνική αγορά εργασίας.

Το σχέδιο νόμου, με το οποίο ενσωματώνεται η ευρωπαϊκή Οδηγία 2023/970, εισάγει για πρώτη φορά εκτεταμένους κανόνες μισθολογικής διαφάνειας, τόσο κατά τη διαδικασία πρόσληψης όσο και κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης. Βασικός στόχος, σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, είναι η αμοιβή να καθορίζεται αποκλειστικά από την εργασία και την αξία της θέσης και όχι από το φύλο του εργαζομένου.

Παρότι η αρχή της ίσης αμοιβής κατοχυρώνεται ήδη από το Σύνταγμα και την εργατική νομοθεσία, τα στοιχεία δείχνουν ότι το μισθολογικό χάσμα δεν έχει εξαλειφθεί. Το 2024 το gender pay gap στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 13,4%, υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ανήλθε σε 11,1%. Οι μεγαλύτερες αποκλίσεις εντοπίζονται στους κλάδους της πληροφορικής, των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και της βιομηχανίας.

Τι αλλάζει στις προσλήψεις και στους μισθούς

Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι οι εργοδότες θα είναι υποχρεωμένοι να γνωστοποιούν εξαρχής το ύψος ή το εύρος των αποδοχών για κάθε θέση εργασίας, καθώς και πληροφορίες για τη σχετική συλλογική σύμβαση, όπου αυτή υπάρχει. Παράλληλα, απαγορεύεται πλέον η απαίτηση αποκάλυψης προηγούμενων αποδοχών από τους υποψηφίους.

Οι επιχειρήσεις θα πρέπει επίσης να διαθέτουν τεκμηριωμένες μισθολογικές δομές που θα βασίζονται σε αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, όπως δεξιότητες, ευθύνη, εμπειρία και απαιτήσεις της θέσης εργασίας. Οι εργαζόμενοι αποκτούν δικαίωμα πρόσβασης σε πληροφορίες για το επίπεδο των αποδοχών τους, αλλά και για τον μέσο μισθό ανδρών και γυναικών σε αντίστοιχες θέσεις, χωρίς να αποκαλύπτονται προσωπικά δεδομένα.

Παράλληλα, κατοχυρώνεται ρητά το δικαίωμα εργαζομένων να γνωστοποιούν τον μισθό τους για λόγους ισότητας, καταργώντας στην πράξη κουλτούρες μισθολογικής μυστικότητας που λειτουργούσαν αποτρεπτικά στην αποκάλυψη διακρίσεων.

Υποχρεωτικοί έλεγχοι για μεγάλες επιχειρήσεις

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στους εσωτερικούς ελέγχους μισθολογικού χάσματος. Οι επιχειρήσεις με περισσότερους από 250 εργαζόμενους θα υποχρεώνονται να υποβάλλουν κάθε χρόνο στοιχεία για το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών, ενώ για τις επιχειρήσεις 150 έως 249 εργαζομένων η υποχρέωση θα εφαρμόζεται ανά τριετία.

Σε περιπτώσεις όπου διαπιστώνεται μισθολογική διαφορά άνω του 5% χωρίς αντικειμενική αιτιολόγηση, ο εργοδότης θα πρέπει να προχωρά σε διορθωτικές παρεμβάσεις και αναμόρφωση της μισθολογικής πολιτικής της επιχείρησης. Αν η διαφορά δεν αποκατασταθεί εντός έξι μηνών, ενεργοποιείται διαδικασία αξιολόγησης μισθών με εξέταση στοιχείων όπως οι μέσες αποδοχές, η κατανομή προσωπικού ανά φύλο και η επίδραση γονικών αδειών.

Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης ενισχυμένη δικαστική προστασία για τους εργαζόμενους που θεωρούν ότι υφίστανται διακρίσεις, με δυνατότητα προσφυγής στη Δικαιοσύνη και υποστήριξης από τον Συνήγορο του Πολίτη ή συνδικαλιστικές οργανώσεις.

Νέες ρυθμίσεις για ΒΑΕ, μαθητεία και συλλογικές συμβάσεις

Το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει και πρόσθετες διατάξεις που αφορούν την αγορά εργασίας και την ασφάλιση. Μεταξύ άλλων, εντάσσονται για πρώτη φορά στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα νοσηλευτές, βοηθοί νοσηλευτών, οδηγοί και διασώστες του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ που υπάγονται στο Δημόσιο, ικανοποιώντας ένα πάγιο αίτημα του κλάδου.

Παράλληλα, προβλέπεται η αναγνώριση του χρόνου μαθητείας στις ΕΠΑΣ της ΔΥΠΑ ως προϋπηρεσίας για την απόκτηση ή αναβάθμιση επαγγελματικών αδειών, ενώ δημιουργείται και νέο Ψηφιακό Μητρώο Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας με στόχο την ευκολότερη πρόσβαση πολιτών και εργαζομένων στο περιεχόμενο των ΣΣΕ.

Το υπουργείο Εργασίας υποστηρίζει ότι το νέο πλαίσιο ενισχύει τη διαφάνεια, προστατεύει τους εργαζόμενους και δημιουργεί πιο σαφείς κανόνες λειτουργίας για τις επιχειρήσεις, σε μια περίοδο όπου η ισότητα αμοιβών εξελίσσεται σε βασικό δείκτη εταιρικής και κοινωνικής αξιοπιστίας.