Νέα νομοθετική ρύθμιση για μικρούς οικισμούς – Πολεοδομική ασφάλεια για πάνω από το 90% των χωριών της χώρας

Μια μεγάλη τομή στον πολεοδομικό σχεδιασμό για περισσότερους από 9 στους 10 μικρούς οικισμούς της χώρας φέρνει η νέα νομοθετική ρύθμιση που παρουσίασαν στον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο Υφυπουργός Νίκος Ταγαράς.

Η ρύθμιση, που κατατίθεται σήμερα στη Βουλή, διατηρεί τα υφιστάμενα όρια δόμησης σε κοινότητες κάτω των 700 κατοίκων και δημιουργεί δύο νέα πολεοδομικά εργαλεία για οικισμούς έως 2.000 κατοίκους, ενισχύοντας τη δημογραφική προοπτική της υπαίθρου και διασφαλίζοντας την περιουσία των πολιτών.

Δύο νέα εργαλεία για χωριά με λιγότερους από 2.000 κατοίκους

1. Ζώνη Ανάπτυξης Οικισμού (έως 700 κατοίκους):
   Διασφαλίζει τη δυνατότητα δόμησης στα σημερινά όρια, κατοχυρώνοντας πολεοδομικά περίπου το 93% των μικρών οικισμών.

2. Περιοχή Ελέγχου Χρήσεων (701 – 2.000 κάτοικοι):
   Παρέχει ευνοϊκότερους όρους δόμησης συγκριτικά με την εκτός σχεδίου δόμηση, δίνοντας προοπτική ανάπτυξης και συγκράτησης πληθυσμού.

Η ρύθμιση έρχεται να θεραπεύσει την οικοδομική αδράνεια που προκάλεσαν οι αποφάσεις του ΣτΕ το 2017 και 2019, οι οποίες ακύρωσαν τα όρια 150 οικισμών σε Ρέθυμνο και Πήλιο, θέτοντας σε αμφισβήτηση και την οριοθέτηση χιλιάδων άλλων χωριών που δεν είχαν θεσμοθετηθεί με Προεδρικό Διάταγμα. Το διάταγμα του Απριλίου 2025 αποκατέστησε την ασφάλεια δικαίου, όμως εκκρεμούσε το θέμα των περιφερειακών ζωνών (ζώνη Γ), που λύνεται τώρα.

Μητσοτάκης: «Στηρίζουμε την ύπαιθρο και τη δημογραφική πολιτική»

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε πως η ρύθμιση:

• Διατηρεί τα υφιστάμενα όρια δόμησης στους περισσότερους οικισμούς, χωρίς αλλαγές που θίγουν περιουσίες.

• Δίνει πολεοδομική ευελιξία στους οικισμούς 700-2.000 κατοίκων, επιτρέποντας τη δόμηση σε περιοχές που είχαν «παγώσει» μετά την ακύρωση της ζώνης Γ.

• Εντάσσεται στο συνολικό σχέδιο χωροταξικής μεταρρύθμισης για την ύπαιθρο, με στόχο την ενίσχυση της δημογραφικής δυναμικής και την επιστροφή των πολιτών στα χωριά τους.

«Με τη σημερινή ρύθμιση λύνεται μια σημαντική εκκρεμότητα που ενίσχυε την αβεβαιότητα στην ύπαιθρο», σημείωσε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η κυβέρνηση δρομολογεί ειδικά χωροταξικά πλαίσια για όλη την επικράτεια, μια «σιωπηλή αλλά ουσιαστική μεταρρύθμιση» όπως τη χαρακτήρισε.

Παπασταύρου: «Πολεοδομική ασφάλεια και στήριξη της υπαίθρου»

Ο Υπουργός Περιβάλλοντος Σταύρος Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η ρύθμιση αντιμετωπίζει τη δημογραφική πρόκληση και ενισχύει την προοπτική των μικρών οικισμών.

Όπως ανέφερε ο κ.Παπασταύρου : «Μια νέα νομοθετική ρύθμιση για τους οικισμούς στη χώρα κάτω από 2.000 κατοίκους, η οποία θα κατατεθεί αργότερα στη Βουλή σήμερα. Μια ρύθμιση που λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες ενίσχυσης της υπαίθρου και τη μεγάλη δημογραφική πρόκληση.

Όπως είναι γνωστό, με τις αποφάσεις του ΣτΕ του 2017 και του 2019, ακυρώθηκαν τα όρια που είχαν θεσμοθετηθεί με απόφασή του Νομάρχη σε 150 οικισμούς, στο Ρέθυμνο και στο Πήλιο, με αποτέλεσμα να έχουμε μια πολεοδομική αδράνεια στους συγκεκριμένους 150 οικισμούς, αλλά συγχρόνως να έχουμε μια πολεοδομική ανασφάλεια σε όλους τους οικισμούς κάτω από 2.000 κατοίκους.

Το Προεδρικό Διάταγμα που ακολούθησε, τον Απρίλιο του 2025, ασφαλώς οδηγεί σε ασφάλεια δικαίου στη δόμηση των οικισμών αυτών, όμως, μετά την απόρριψη της ζώνης Γ από το ΣτΕ, παρέμενε ανοιχτό το ζήτημα με τα περιφερειακά τμήματα των οικισμών.

Αυτό ερχόμαστε σήμερα και το επιλύουμε, με την εισαγωγή δύο νέων πολεοδομικών εργαλείων: για τους οικισμούς έως 700 κατοίκους, οι οποίοι ειρήσθω εν παρόδω αποτελούν την πολύ μεγάλη πλειοψηφία των οικισμών, διασφαλίζεται η δυνατότητα δόμησης μέχρι το σημερινό τους όριο, με το πολεοδομικό εργαλείο της ζώνης ανάπτυξης οικισμού, για λόγους αντιμετώπισης του δημογραφικού και ενίσχυσης της περιφέρειας.

Αλλά και για τους υπόλοιπους οικισμούς, από 701 κατοίκους έως 2.000, προβλέπεται το πολεοδομικό εργαλείο της περιοχής ελέγχου χρήσεων, η οποία αντιμετωπίζει με ευνοϊκότερο τρόπο τη δόμηση σε σχέση με την εκτός σχεδίου.

Με τον τρόπο αυτό, επιλύουμε την κανονιστική ασάφεια, ενισχύουμε την προοπτική των μικρών οικισμών, με σεβασμό στην ταυτότητα και την ιστορική κληρονομιά του κάθε τόπου, για μια Ελλάδα χωροταξικά ασφαλή, αναπτυξιακά ισχυρή και δημογραφικά αισιόδοξη».

Διαβάστε επίσης: ΥΠΕΝ: Kίνδυνος να μην χτίζεις ούτε στο κέντρο του χωριού