Ραγδαίες είναι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, μετά την ανακοίνωση του θανάτου του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, κατά τη διάρκεια αμερικανικών και ισραηλινών πληγμάτων.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι υπάρχουν «κάποιοι καλοί υποψήφιοι» για να ηγηθούν της Ισλαμικής Δημοκρατίας, χωρίς να αποκαλύψει ονόματα.
Παρά τις δηλώσεις από την Ουάσινγκτον, μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει πλήρης και επίσημη επιβεβαίωση από την Τεχεράνη για τον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, γεγονός που εντείνει τη διεθνή αβεβαιότητα.
Τι δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ για τη διαδοχή στο Ιράν
Σε τηλεφωνική συνέντευξή του στο CBS News, ο Αμερικανός πρόεδρος, ερωτηθείς για το ποιος θα διαδεχθεί τον Χαμενεΐ, απάντησε αινιγματικά ότι «γνωρίζει ακριβώς ποιος είναι», αλλά δεν μπορεί να αποκαλύψει το όνομα.
Παράλληλα, τόνισε ότι υπάρχουν «καλοί υποψήφιοι» για τη θέση του ανώτατου ηγέτη, χωρίς να δώσει περαιτέρω διευκρινίσεις για το αν η Ουάσινγκτον στηρίζει συγκεκριμένο πρόσωπο ή σενάριο μετάβασης.
Η ανάρτηση στο Truth Social: «Ένας από τους πιο κακούς ανθρώπους στην ιστορία»
Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ ανέφερε ότι ο Χαμενεΐ «είναι νεκρός», χαρακτηρίζοντάς τον «έναν από τους πιο κακούς ανθρώπους στην ιστορία».
Στην ίδια ανάρτηση υποστήριξε ότι ο Ιρανός ηγέτης «δεν μπόρεσε να αποφύγει τις υπηρεσίες πληροφοριών και τα εξαιρετικά εξελιγμένα συστήματα εντοπισμού» των ΗΠΑ, προσθέτοντας ότι οι επιχειρήσεις έγιναν «σε στενή συνεργασία με το Ισραήλ».
Ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε λόγο για «μεγαλύτερη ευκαιρία για τον ιρανικό λαό να ανακτήσει τη χώρα του», ενώ προειδοποίησε ότι οι «βαριές και ακριβείς βομβιστικές επιθέσεις» θα συνεχιστούν «για όσο διάστημα είναι απαραίτητο».
Ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε εκ νέου, με ανάρτησή του, το Ιράν με νέα ακόμη πιο σφοδρά χτυπήματα.
Στην ανάρτησή του αναφέρει:
«Το Ιράν μόλις δήλωσε ότι θα χτυπήσει πολύ σκληρά σήμερα, πιο σκληρά από ποτέ. ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΝΑ ΜΗΝ ΤΟ ΚΑΝΟΥΝ ΑΥΤΟ ΩΣΤΟΣΟ, ΓΙΑΤΙ ΑΝ ΤΟ ΚΑΝΟΥΝ, ΘΑ ΤΟΥΣ ΧΤΥΠΗΣΟΥΜΕ ΜΕ ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ ΔΕΙ ΠΟΤΕ ΠΡΙΝ! Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το ζήτηνα! Πρόεδρος ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΤΖ. ΤΡΑΜΠ»
Ποιος ήταν ο Αλί Χαμενεΐ
Ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ υπήρξε ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν από το 1989, διαδεχόμενος τον Ρουχόλα Χομεϊνί μετά τον θάνατό του.
Ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ γεννήθηκε στο Μασχάντ και αναδείχθηκε πολιτικά μέσα από την επαναστατική αναταραχή της δεκαετίας του 1960 και του 1970. Ως νεαρός κληρικός στο Κουμ, επηρεάστηκε βαθιά από τον Ρουχόλα Χομεϊνί, τον οποίο ακολούθησε κατά την περίοδο της εξορίας του.
Μετά την Ιρανική Επανάσταση του 1979 και την πτώση του Σάχη Μοχάμαντ Ρεζά Παχλαβί, ο Χαμενεΐ ανέβηκε σταδιακά στην ιεραρχία του νέου καθεστώτος. Το 1981 εξελέγη πρόεδρος της χώρας και, έπειτα από τον θάνατο του Χομεϊνί το 1989, αναδείχθηκε ανώτατος ηγέτης, κατόπιν συνταγματικής αναθεώρησης που διεύρυνε τις εξουσίες του αξιώματος.
Κατά τη διάρκεια της πολυετούς παραμονής του στην εξουσία, στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), ενισχύοντας παράλληλα τον λεγόμενο «άξονα της αντίστασης», με βασικούς συμμάχους τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο και τη Χαμάς στη Γάζα. Στρατηγική του υπήρξε η προβολή ισχύος μέσω περιφερειακών συμμάχων και η αποτροπή του Ισραήλ και των ΗΠΑ.
Παράλληλα, στο εσωτερικό της χώρας, διαχειρίστηκε διαδοχικά κύματα κοινωνικής δυσαρέσκειας και μεταρρυθμιστικών αιτημάτων με σκληρή καταστολή, ενώ οι σχέσεις με τη Δύση χαρακτηρίστηκαν από εναλλαγές πραγματισμού και ιδεολογικής ακαμψίας.
Τα τελευταία χρόνια, η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης, οι κοινωνικές αναταραχές και οι περιφερειακές απώλειες συμμάχων αποδυνάμωσαν τη στρατηγική του. Σύμφωνα με εκτιμήσεις αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, ακόμη και σε περίπτωση θανάτου του, η διαδοχή του θα μπορούσε να περάσει σε σκληροπυρηνικά στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης.
Ζωντανός ή νεκρός, ο Χαμενεΐ υπήρξε για περισσότερες από τρεις δεκαετίες ο απόλυτος ρυθμιστής της πολιτικής ζωής του Ιράν. Το τέλος της εποχής του –εφόσον επιβεβαιωθεί– ενδέχεται να σηματοδοτήσει μια περίοδο βαθιάς αβεβαιότητας για το μέλλον της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Σενάρια για τη διαδοχή και ο ρόλος των Φρουρών της Επανάστασης
Σύμφωνα με εκτιμήσεις αμερικανικών πηγών που επικαλείται το Reuters, ακόμη και σε περίπτωση θανάτου του Χαμενεΐ, η εξουσία είναι πιθανό να περάσει σε σκληροπυρηνικά στελέχη που συνδέονται με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).
Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει είτε σε εσωτερική αναδιάταξη ισχύος είτε σε περαιτέρω κλιμάκωση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, σε μια περίοδο που η Μέση Ανατολή βρίσκεται ήδη σε κατάσταση έντασης.
Διεθνής αβεβαιότητα και φόβοι κλιμάκωσης
Η πιθανή απώλεια του ανώτατου ηγέτη του Ιράν σηματοδοτεί μια ιστορική καμπή για την Ισλαμική Δημοκρατία. Ωστόσο, η απουσία επίσημης επιβεβαίωσης από την Τεχεράνη και οι αντικρουόμενες πληροφορίες αφήνουν ανοιχτά όλα τα σενάρια.
Οι επόμενες ώρες και ημέρες αναμένεται να είναι καθοριστικές τόσο για το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό του Ιράν όσο και για την ευρύτερη ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.
Μ.Η.Τ. 242183