Έκθεση του ΟΗΕ αποκαλύπτει ότι οι οικονομικές ανισότητες και οι πανδημίες δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο που απειλεί την παγκόσμια οικονομία

Μια νέα έκθεση του ΟΗΕ, που υπογράφεται από διακεκριμένους οικονομολόγους και ειδικούς δημόσιας υγείας, φέρνει στο φως μια ανησυχητική διαπίστωση. οι οικονομικές ανισότητες και οι πανδημίες αλληλοτροφοδοτούνται, εγκλωβίζοντας τον κόσμο σε έναν φαύλο κύκλο φτώχειας, ευαλωτότητας και κοινωνικής αστάθειας.

Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του κοινού προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για τον ιό HIV και το AIDS (UNAIDS), αποτελεί καρπό διετούς μελέτης του Παγκόσμιου Συμβουλίου για τις Ανισότητες, το AIDS και τις Πανδημίες. Στην επιστημονική επιτροπή συμμετείχαν προσωπικότητες όπως ο νομπελίστας οικονομολόγος Τζόζεφ Στίγκλιτς, η πρώην πρώτη κυρία της Ναμίμπιας Μόνικα Γκέινγκος και ο κορυφαίος επιδημιολόγος Μάικλ Μάρμοτ.

Οι ανισότητες κάνουν τον κόσμο πιο ευάλωτο

Σύμφωνα με τα πορίσματα της έκθεσης, τα υψηλά επίπεδα ανισοτήτων εντός και μεταξύ των χωρών καθιστούν τον κόσμο «πιο ευάλωτο» σε πανδημίες, τις κάνουν πιο φονικές και παρατείνουν τη διάρκειά τους. Η ανάλυση τονίζει ότι οι πανδημίες, με τη σειρά τους, εντείνουν τις κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες, δημιουργώντας έναν αυτοτροφοδοτούμενο κύκλο που απειλεί τη δημόσια υγεία και την παγκόσμια οικονομία.

Το φαινόμενο αυτό παρατηρήθηκε έντονα στις κρίσεις του AIDS, του Έμπολα και της COVID-19, με την τελευταία να αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Όπως αναφέρει η έκθεση, η πανδημία του κορωνοϊού οδήγησε 165 εκατομμύρια ανθρώπους στη φτώχεια, ενώ οι πλουσιότεροι αύξησαν τον πλούτο τους κατά περισσότερο από 25%. Η άνιση αυτή κατανομή πόρων και ευκαιριών, σύμφωνα με τους συντάκτες, άφησε τον κόσμο «εξαιρετικά απροετοίμαστο για την επόμενη πανδημία».

Πολιτικές επιλογές που διαιωνίζουν την κρίση

Η Μόνικα Γκέινγκος χαρακτηρίζει τις ανισότητες «επικίνδυνη πολιτική επιλογή που απειλεί την υγεία όλων μας», καλώντας τις κυβερνήσεις να επενδύσουν σε μηχανισμούς κοινωνικής προστασίας και να προχωρήσουν σε αναδιάρθρωση των χρεών των αναπτυσσόμενων κρατών. Η ίδια τονίζει ότι η προστασία των ευάλωτων πληθυσμών δεν είναι μόνο ηθική υποχρέωση, αλλά και κρίσιμη παράμετρος για τη διατήρηση της παγκόσμιας σταθερότητας.

Από την πλευρά του, ο Τζόζεφ Στίγκλιτς υπογραμμίζει ότι «οι πανδημίες δεν είναι μόνο υγειονομικές κρίσεις, αλλά και οικονομικές», επισημαίνοντας πως τα υψηλά επιτόκια και τα μέτρα λιτότητας που υιοθετούνται συχνά μετά από κρίσεις στερούν πόρους από τα συστήματα υγείας, παιδείας και κοινωνικής πρόνοιας. «Όταν οι κοινωνίες αποδυναμώνονται δημοσιονομικά, γίνονται λιγότερο ανθεκτικές και πιο ευάλωτες στις επιδημίες», σημειώνει ο νομπελίστας.

Έκκληση για παγκόσμια δράση

Η έκθεση του ΟΗΕ ζητά ριζικές αλλαγές στη διεθνή προσέγγιση για την πρόληψη πανδημιών, με έμφαση στη δίκαιη πρόσβαση σε θεραπείες, τεχνολογίες υγείας και εμβόλια. Οι ειδικοί εισηγούνται την «άμεση παραίτηση από τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας» σε περιόδους παγκόσμιας κρίσης, ώστε οι φτωχότερες χώρες να μπορούν να παράγουν και να διανέμουν σωτήριες θεραπείες χωρίς καθυστερήσεις.

Ο Στίγκλιτς αναμένεται να παρουσιάσει τα ευρήματα της έρευνας στις επόμενες ημέρες στη σύνοδο της G20 στο Γιοχάνεσμπουργκ, με στόχο να εντάξει το ζήτημα των ανισοτήτων και της υγειονομικής ασφάλειας στο επίκεντρο της διεθνούς οικονομικής ατζέντας.

Διαβάστε επίσης: ΔΝΤ: Το χρέος των ΗΠΑ εκτοξεύεται στο 143% του ΑΕΠ – Συστημικός κίνδυνος για την παγκόσμια οικονομία