Εκτίναξη ασφαλίστρων, αυξημένοι ναύλοι, τεχνολογικοί κίνδυνοι και γεωπολιτική αντιπαράθεση Ιράν–Ισραήλ απειλούν την παγκόσμια ναυσιπλοΐα

Η ένταση στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου ανεβάζει κατακόρυφα τον γεωπολιτικό και ασφαλιστικό κίνδυνο για την παγκόσμια ναυτιλία. Το Στενό του Ορμούζ, η στρατηγική δίοδος απ’ όπου διέρχεται σχεδόν το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου, επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο ως ζώνη υψηλού ρίσκου, εξαιτίας της κλιμάκωσης της αντιπαράθεσης μεταξύ Ιράν και Ισραήλ.

Ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου: 60% αύξηση σε μία εβδομάδα

Όπως αποκαλύπτουν οι Financial Times, τα ασφάλιστρα για πλοία που πλέουν στα ύδατα του Ορμούζ έχουν αυξηθεί κατά 60% από την έναρξη της κρίσης.
Για ένα δεξαμενόπλοιο τύπου VLCC αξίας 100 εκατ. δολαρίων, το κόστος για επταήμερη παρουσία στην περιοχή ανέρχεται πλέον σε 200.000 δολάρια, έναντι 125.000 πριν την κλιμάκωση.

Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου κυμαίνονται πλέον μεταξύ 0,05% και 0,07% της αξίας του πλοίου – μια επιβάρυνση που μετακυλίεται σε ναυλωτές και μεταφορείς, πλήττοντας την ανταγωνιστικότητα των γραμμών.

Ράλι στις τιμές ναύλωσης

Η κατάσταση αντικατοπτρίζεται και στις τιμές ναύλωσης.
Σύμφωνα με στοιχεία της Clarksons Research, το κόστος ημερήσιας ναύλωσης για ένα VLCC στη διαδρομή από τον Κόλπο προς την Κίνα εκτοξεύθηκε από 19.998 δολάρια σε 47.609 δολάρια μέσα σε λίγες ημέρες. Η αύξηση αυτή ξεπερνά κατά πολύ την άνοδο του δείκτη Baltic Dirty Tanker, ο οποίος κατέγραψε άνοδο μόλις 12% την ίδια περίοδο.

Το Στενό του Ορμούζ δεν έχει «αντικαταστάτη»

Οι εναλλακτικές οδεύσεις που εξετάζονται, λμάνια του Ομάν (Duqm, Sohar), Khorfakkan στα ΗΑΕ ή ακόμα και ο Κόλπος της Άκαμπα με χερσαίες μεταφορές,  αποδεικνύονται τεχνικά εφικτές, αλλά επιχειρησιακά περίπλοκες.

Η Drewry επισημαίνει ότι, ενώ υπάρχουν τεχνικά εφικτές εναλλακτικές διαδρομές σε περίπτωση που το Στενό του Ορμούζ καταστεί απροσπέλαστο (μέσω λιμών του Ομάν όπως το Duqm και το Sohar, ή του Khorfakkan στα ΗΑΕ) αυτές οι επιλογές συνοδεύονται από σοβαρές επιχειρησιακές και οικονομικές προκλήσεις. Συγκεκριμένα, οι εναλλακτικές διαδρομές απαιτούν τη συνδυασμένη χρήση οδικών και σιδηροδρομικών μεταφορών, γεγονός που αυξάνει αισθητά τόσο τον χρόνο μεταφοράς όσο και το συνολικό κόστος διακίνησης των φορτίων.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: η διατήρηση της ροής μέσω Ορμούζ είναι μονόδρομος για την εύρυθμη λειτουργία των διεθνών αγορών, όχι μόνο στον ενεργειακό τομέα, αλλά και στη διανομή αγροτικών προϊόντων, πρώτων υλών, βιομηχανικού εξοπλισμού και άλλων στρατηγικών αγαθών.

Το κλίμα επιβαρύνθηκε ακόμη περισσότερο με σύγκρουση δύο δεξαμενόπλοιων τη Δευτέρα κοντά στα Στενά. Σύμφωνα με ασφαλιστικές πηγές, ένα εκ των πλοίων είχε εκπέμψει άτυπα ή αλλοιωμένα σήματα, ενδεχομένως λόγω παρεμβολών ή ηλεκτρονικού πολέμου, αναδεικνύοντας τον κίνδυνο για cyber απειλές στη ναυσιπλοΐα.

Η απειλή δεν περιορίζεται πλέον σε φυσικά επεισόδια ή πράξεις πειρατείας, αλλά ενσωματώνει τεχνολογικά ρίσκα που κάνουν ακόμα πιο ασταθή την πλεύση στην περιοχή.

Πολιτική αναμέτρηση Ιράν-Ισραήλ στον IMO

Η ένταση μεταφέρεται και σε θεσμικό επίπεδο. Κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής Ναυτικής Ασφάλειας του IMO στο Λονδίνο, Ιράν και Ισραήλ αντάλλαξαν βαριές κατηγορίες, με επίκεντρο την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

• Η ιρανική αντιπροσωπεία κατηγόρησε το Ισραήλ για «παράνομες επιθέσεις» σε εγκαταστάσεις του Κόλπου και επανέφερε τη ρητορική περί αποκλεισμού του Ορμούζ.

• Το Ισραήλ, από την πλευρά του, επέρριψε ευθέως ευθύνες στην Τεχεράνη για τη μετατροπή της Ερυθράς Θάλασσας σε εμπόλεμη ζώνη, λόγω της στήριξης στους Χούθι.

Οι δύο χώρες, με αντιμαχόμενες γεωπολιτικές ατζέντες, οξύνουν τη ρητορική τους σε ένα πλαίσιο που απειλεί να διαταράξει τη διεθνή θαλάσσια ισορροπία. Ο IMO, πάντως, επανέλαβε τη δέσμευσή του στην ουδετερότητα και στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας, χωρίς να λάβει σαφή θέση.