Υπεγράφη το Προεδρικό Διάταγμα για τον ΝΟΚ: Εγκρίθηκε από ΣτΕ το Περιβαλλοντικό Ισοδύναμο

Το ΣτΕ ενέκρινε τον μηχανισμό Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου, ανοίγοντας τον δρόμο για χιλιάδες οικοδομικές άδειες με περιβαλλοντικές εγγυήσεις

Σε μια εξέλιξη-σταθμό για τον κλάδο των κατασκευών, υπεγράφη από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον υφυπουργό Νίκο Ταγαρά το Προεδρικό Διάταγμα που καθορίζει τη διαδικασία έγκρισης των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ). Το Διάταγμα αφορά την αντιστάθμιση της χρήσης κινήτρων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) και ρυθμίζει κρίσιμες λεπτομέρειες για την υλοποίηση οικοδομικών αδειών σε όλη τη χώρα.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), παράλληλα υπεγράφησαν δύο Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις. Η πρώτη ορίζει τη διαδικασία επιστροφής φόρων, παραβόλων και εισφορών για οικοδομικές άδειες που εκδόθηκαν με χρήση των κινήτρων του ΝΟΚ και πρόκειται να αναθεωρηθούν. Η δεύτερη καθορίζει τις προδιαγραφές των ΕΣΠΙΑΠ, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή του μηχανισμού.

Πράσινο φως από το ΣτΕ – Επανεκκίνηση της οικοδομικής δραστηριότητας

Το Προεδρικό Διάταγμα έλαβε θετική γνωμοδότηση από το Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο έκρινε ως νόμιμο και συνταγματικά θεμελιωμένο τον μηχανισμό του Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου. Η απόφαση του ΣτΕ ανοίγει τον δρόμο για την επανέκδοση χιλιάδων οικοδομικών αδειών, επαναφέροντας την εμπιστοσύνη στην αγορά ακινήτων και στηρίζοντας την επενδυτική σταθερότητα.

Το Ανώτατο Δικαστήριο αναγνώρισε τον μηχανισμό ως ισορροπημένη λύση μεταξύ της προστασίας του περιβάλλοντος και της οικοδομικής ανάπτυξης, κρίνοντας ότι δεν παραβιάζει το Σύνταγμα. Με την εφαρμογή του, καθίσταται δυνατή η συνέχιση οικοδομικών αδειών που είχαν εκδοθεί με βάση τα κίνητρα του ΝΟΚ, αλλά είχαν ακυρωθεί ή προσβληθεί δικαστικά. Παράλληλα, προβλέπεται καταβολή τέλους υπέρ των δήμων, ώστε να χρηματοδοτηθούν δράσεις περιβαλλοντικής αναβάθμισης στις περιοχές όπου εκτελούνται τα έργα.

Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου

Τα ΕΣΠΙΑΠ θα υλοποιούνται είτε από το ΥΠΕΝ είτε από τους οικείους δήμους, με χρηματοδότηση από το Πράσινο Ταμείο ή μέσω δωρεάς μελέτης. Οι δράσεις περιλαμβάνουν αναπλάσεις υποβαθμισμένων περιοχών, κατεδάφιση αυθαίρετων ή επικίνδυνων κτισμάτων, δημιουργία ή αναμόρφωση κοινόχρηστων χώρων, καθώς και καθαρισμό και οριοθέτηση ρεμάτων. Τα μέτρα εφαρμόζονται σε επίπεδο δημοτικής ενότητας, εκτός των μητροπολιτικών περιοχών Αττικής και Θεσσαλονίκης, όπου ισχύουν σε επίπεδο δήμου.

Το ποσό του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου θα κατατίθεται σε ειδικό λογαριασμό του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων και θα αποδίδεται αποκλειστικά στον δικαιούχο δήμο για τη χρηματοδότηση των συγκεκριμένων δράσεων.

Περιβαλλοντικός προέλεγχος και ορισμός έναρξης εργασιών

Προϋπόθεση για την επανέκδοση οικοδομικών αδειών που ακυρώθηκαν ή προσβλήθηκαν αποτελεί η διενέργεια περιβαλλοντικού προελέγχου. Πρόκειται για το πρώτο στάδιο αξιολόγησης των επιπτώσεων των έργων και καθορισμού εάν απαιτείται Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ).

Το ΣτΕ καθόρισε επίσης ότι ως έναρξη οικοδομικών εργασιών λογίζονται όχι μόνο οι εκσκαφές ή οι εργασίες σκυροδέτησης, αλλά και η κατεδάφιση προϋφιστάμενων κτισμάτων, εφόσον δεν έχει πραγματοποιηθεί πέραν των έξι μηνών πριν την 11η Δεκεμβρίου 2024. Στον ορισμό αυτό περιλαμβάνονται πλέον και οι ανασκαφές ή δοκιμαστικές τομές της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, που θεωρούνται ενέργειες εκκίνησης.

Εξισορρόπηση ανάπτυξης και προστασίας

Το Ανώτατο Δικαστήριο υπογράμμισε ότι ο μηχανισμός του Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου εξασφαλίζει την καλύτερη δυνατή εξισορρόπηση ανάμεσα στις ανάγκες της ανάπτυξης και την προστασία του δημοσίου συμφέροντος. Αποτρέπει τη δημιουργία ημιτελών ή εγκαταλελειμμένων κτηρίων που επιβαρύνουν το περιβάλλον, τη δημόσια υγεία και την ασφάλεια, ενώ ταυτόχρονα προστατεύει τους πολίτες που ξεκίνησαν καλόπιστα εργασίες πριν τις 11 Δεκεμβρίου 2024 και βρέθηκαν αντιμέτωποι με δικαστικές εμπλοκές και οικονομικές απώλειες.

Με την έγκριση του ΠΔ, η κυβέρνηση φιλοδοξεί να επαναφέρει σταθερότητα και ταχύτητα στον οικοδομικό κλάδο, δίνοντας ώθηση στις επενδύσεις και στις τοπικές οικονομίες, με σαφή προτεραιότητα στην περιβαλλοντική ισορροπία και τη διαφύλαξη της αστικής ποιότητας ζωής.

Διαβάστε επίσης: Το ΥΠΕΝ «ξαναγράφει» τους κανόνες του ΝΟΚ μετά τις αποφάσεις του ΣτΕ