Ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης παρουσιάζει το σχέδιο πλήρους αναβάθμισης του ελληνικού σιδηροδρόμου, με στόχο Αθήνα-Θεσσαλονίκη σε 3,5 ώρες

Η κυβέρνηση επιχειρεί να κλείσει οριστικά το κεφάλαιο της ανασφάλειας στον ελληνικό σιδηρόδρομο, θέτοντας σε εφαρμογή ένα σχέδιο εκτεταμένων παρεμβάσεων που εκτείνεται από τις υποδομές και την τεχνολογία έως το ανθρώπινο δυναμικό και τις συμβάσεις με τους παρόχους. Όπως δήλωσε ο αναπληρωτής υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης, το τρίπτυχο «νέες υποδομές, νέα τρένα, νέοι σταθμοί» αποτελεί τον βασικό άξονα για τη μετάβαση του σιδηροδρόμου σε ευρωπαϊκά πρότυπα λειτουργίας και ασφάλειας.

Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκεται ο κεντρικός άξονας Πειραιάς-Αθήνα-Θεσσαλονίκη-Ειδομένη, ο οποίος θεωρείται κρίσιμος τόσο για τις επιβατικές μεταφορές όσο και για τα εμπορευματικά ρεύματα της χώρας. Στόχος είναι η πλήρης αναβάθμισή του και η μείωση του χρόνου Αθήνα-Θεσσαλονίκη σε λιγότερο από τρεις ώρες και τριάντα λεπτά, ένα ορόσημο που αλλάζει ουσιαστικά την ανταγωνιστικότητα του σιδηροδρόμου έναντι των οδικών και αεροπορικών μετακινήσεων.

Υποδομές και συστήματα που κλειδώνουν την ασφάλεια

Τα έργα στον βασικό άξονα εξελίσσονται με ορίζοντα ολοκλήρωσης το καλοκαίρι του 2026, χωρίς αποκλίσεις από το χρονοδιάγραμμα. Για πρώτη φορά το δίκτυο Αθήνα-Θεσσαλονίκη θα λειτουργεί με πλήρη σηματοδότηση, τηλεδιοίκηση και σύστημα αυτόματης πέδησης, δημιουργώντας ένα ενιαίο και ψηφιακά ελεγχόμενο περιβάλλον κυκλοφορίας. Παράλληλα, προωθείται η υπογειοποίηση ή αναβάθμιση των ισόπεδων διαβάσεων, προκειμένου να περιοριστούν δραστικά οι κίνδυνοι σε σημεία επαφής με το οδικό δίκτυο.

Στον πυρήνα της νέας φιλοσοφίας ασφάλειας εντάσσεται και το σύστημα ακριβούς γεωεντοπισμού, το οποίο λειτουργεί πιλοτικά από το καλοκαίρι του 2025. Με ακρίβεια έως πέντε εκατοστά, πολύ υψηλότερη από τα συμβατικά συστήματα GPS, επιτρέπει τον διαρκή έλεγχο της θέσης κάθε συρμού, ακόμη και σε τμήματα με μονή γραμμή. Από τον Φεβρουάριο οι πολίτες θα μπορούν μέσω του gov.gr να παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο την κίνηση των τρένων, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη στο σύστημα.

Νέα τρένα και νέα σύμβαση με αυστηρούς όρους

Μετά από δύο δεκαετίες, ο ελληνικός σιδηρόδρομος αποκτά νέο στόλο. Το πρώτο καινούργιο τρένο αναμένεται να φτάσει στη χώρα στα τέλη Ιανουαρίου για δοκιμαστικά δρομολόγια, ενώ η πλήρης παράδοση 23 συρμών θα ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2027. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη επένδυση στις χερσαίες μεταφορές που έχει γίνει ποτέ στην Ελλάδα, ύψους 308 εκατ. ευρώ, η οποία καλύπτεται από τον ιταλικό όμιλο Ferrovie dello Stato.

Η νέα αναθεωρημένη σύμβαση με τη Hellenic Train, που υπογράφηκε στα τέλη Δεκεμβρίου και εισάγεται προς κύρωση στη Βουλή, προβλέπει συνολικές επενδύσεις 420 εκατ. ευρώ και αυστηρότερο πλαίσιο υπέρ του Δημοσίου. Για πρώτη φορά ενσωματώνει ρήτρα καταγγελίας, αυστηρότερες ποινές για καθυστερήσεις και ακυρώσεις και αυξημένες αποζημιώσεις προς τους επιβάτες. Ο σχεδιασμός προβλέπει την έναρξη οκτώ ζευγών δρομολογίων Αθήνα–Θεσσαλονίκη από τον Σεπτέμβριο, με στόχο να φτάσουν τα δώδεκα το 2027.

Παράλληλα, η κυβέρνηση ανοίγει τον δρόμο και για άλλους παρόχους, με ενδιαφέρον από ελληνικές εταιρείες όπως η Levante Ferries, επιδιώκοντας τη δημιουργία ανταγωνιστικού περιβάλλοντος στον σιδηρόδρομο.

Σταθμοί, ανθρώπινο δυναμικό και ευρωπαϊκή εκπαίδευση

Η αναβάθμιση δεν περιορίζεται στις ράγες και στα τρένα. Στην Αθήνα προκηρύσσεται διαγωνισμός για την ανακαίνιση του Κεντρικού Σιδηροδρομικού Σταθμού, με στόχο τη λειτουργική και αισθητική του αναγέννηση, ενώ αντίστοιχες παρεμβάσεις δρομολογούνται στη Θεσσαλονίκη. Χρηματοδότηση έχει εξασφαλιστεί και για την ανακαίνιση 35 σταθμών σε όλη τη χώρα μέσω ευρωπαϊκών πόρων.

Στο σκέλος του ανθρώπινου δυναμικού, αλλάζει ριζικά το μοντέλο εκπαίδευσης. Οι μηχανοδηγοί περνούν πλέον από προσομοιωτές ETCS και πρακτικές εξετάσεις, ενώ το εκπαιδευτικό κέντρο του ΟΣΕ στο Ρέντη αναβαθμίζεται σε συνεργασία με τη Deutsche Bahn ώστε να λειτουργεί από το 2026 με ευρωπαϊκά πρότυπα. Την ίδια ώρα, το πρόγραμμα επαναπατρισμού εξειδικευμένων στελεχών έχει ήδη συγκεντρώσει εκατοντάδες αιτήσεις από Έλληνες του εξωτερικού, με τις πρώτες θέσεις να αναμένεται να προκηρυχθούν το 2026.

Η εικόνα που διαμορφώνεται δείχνει έναν σιδηρόδρομο που επιχειρεί να αφήσει πίσω του τις παθογένειες δεκαετιών και να περάσει σε μια φάση τεχνολογικής, επιχειρησιακής και θεσμικής αναγέννησης, με την ασφάλεια και την αξιοπιστία στο επίκεντρο.

Συνολικά οι δέκα παρεμβάσεις:

1. Πλήρης εγκατάσταση σηματοδότησης, τηλεδιοίκησης και αυτόματης πέδησης ETCS στον άξονα Αθήνα–Θεσσαλονίκη έως το καλοκαίρι του 2026, δημιουργώντας για πρώτη φορά ενιαίο και ψηφιακά ελεγχόμενο σύστημα κυκλοφορίας.
2. Εφαρμογή του συστήματος ακριβούς γεωεντοπισμού GNSS με απόκλιση μόλις 5 εκατοστών, ώστε κανένα τρένο να μην κινείται «στα τυφλά» ακόμη και σε τμήματα χωρίς ERTMS.
3. Δημόσια πρόσβαση των πολιτών μέσω gov.gr στην πραγματική θέση των τρένων, καθιστώντας τη λειτουργία του δικτύου διαφανή και ελέγξιμη.
4. Υπογειοποίηση ή μετατροπή ισόπεδων διαβάσεων σε ανισόπεδες έως το 2027, μειώνοντας δραστικά τον κίνδυνο τροχαίων και συγκρούσεων με οδική κυκλοφορία.
5. Προμήθεια 23 ολοκαίνουργιων συρμών, οι πρώτοι μετά από 20 χρόνια, με πλήρη ανανέωση του στόλου και δυνατότητα πυκνότερων και ταχύτερων δρομολογίων.
6. Νέα αυστηρή σύμβαση με τη Hellenic Train, με ρήτρες καταγγελίας, αυξημένες ποινές για καθυστερήσεις και διπλάσιες αποζημιώσεις επιβατών.
7. Αναβάθμιση των μεγάλων σταθμών Αθήνας και Θεσσαλονίκης και η ανακαίνιση 35 σταθμών πανελλαδικά με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
8. Ριζική αλλαγή στην εκπαίδευση των μηχανοδηγών με προσομοιωτές ETCS, πρακτικές εξετάσεις και επαναπιστοποίηση όλου του προσωπικού.
9. Λειτουργία νέου ευρωπαϊκού κέντρου εκπαίδευσης ΟΣΕ στο Ρέντη με τεχνογνωσία της Deutsche Bahn.
10. Πρόγραμμα επαναπατρισμού στελεχών υψηλής εμπειρίας από 30 χώρες, ώστε ο ελληνικός σιδηρόδρομος να αποκτήσει ξανά τεχνική και διοικητική επάρκεια διεθνών προδιαγραφών.

Διαβάστε επίσης: Ο ελληνικός σιδηρόδρομος ξαναμπαίνει στις «ράγες» του ΕΣΠΑ με 124,7 εκατ.€